Những năm qua, phát huy thế mạnh của địa phương, tỉnh đã cấp chủ trương đầu tư cho nhiều dự án khai thác, chế biến khoáng sản hoạt động trên địa bàn, với 112 mỏ đã được đưa vào khai thác, trên 50 doanh nghiệp đầu tư chế biến khoáng sản, tiêu biểu là các dự án: Đầu tư khai thác đá vôi trắng mỏ Cốc Há II, thị trấn Yên Thế và xã Liễu Đô, huyện Lục Yên của Công ty TNHH Đá cẩm thạch R.K Việt Nam; đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất, chế biến đá vôi trắng Vũ Gia; Chế biến khoáng sản của Công ty TNHH Một thành viên Đá trắng Bảo Lai tại xã Thịnh Hưng, huyện Yên Bình...
Các dự án đi vào hoạt động đã tạo việc làm cho lao động địa phương, đóng góp vào ngân sách Nhà nước thông qua các khoản thuế, phí và tiền cấp quyền, hàng năm đóng góp vào ngân sách Nhà nước khoảng hơn 500 tỷ đồng, tạo việc làm và tăng thu nhập cho khoảng 2.300 lao động. Ngoài các đóng góp trực tiếp đó, các dự án khai thác, chế biến khoáng sản đã góp phần thay đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng sản xuất công nghiệp và tạo điều kiện để các ngành dịch vụ khác phát triển.
Bên cạnh đó, trong quá trình hoạt động khai thác khoáng sản, các đơn vị được cấp giấy phép khai thác đã thực hiện tốt trách nhiệm của đơn vị khai thác khoáng sản đối với địa phương và người dân nơi có khoáng sản được khai thác như: đóng góp trong việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật như đường giao thông, trạm điện, cầu cống...; xây dựng các công trình công cộng như trường học, nhà trẻ, nhà văn hóa...; xây dựng các công trình bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản…
Đá vôi trắng – khoáng sản có giá trị kinh tế cao
Đá vôi trắng là loại khoáng sản nổi bật nhất của tỉnh Yên Bái, với trữ lượng tương đối lớn khoảng 6,3 tỷ tấn. Đây là một trong hai tỉnh của Việt Nam có mỏ đá vôi trắng.
Chất lượng đá vôi trắng của Yên Bái tốt, có thể dùng làm đá ốp lát hoặc khoáng chất công nghiệp, tập trung chủ yếu trên địa bàn huyện Lục Yên (đá vôi trắng làm đá ốp lát và dùng làm khoáng chất công nghiệp) và huyện Yên Bình (đá vôi trắng làm khoáng chất công nghiệp, sản xuất xi măng). Khai thác và chế biến đá vôi trắng hiện đạt sản lượng 1,5 triệu tấn/năm. Tiềm năng đá vôi trắng mở ra cơ hội cho lĩnh vực khai thác và chế biến mặt hàng có giá trị kinh tế cao.
Trữ lượng đá vôi trắng dùng làm đá ốp lát của tỉnh Yên Bái vào khoảng 1.300 triệu m3, đá vôi trắng dùng làm xi măng hoặc khoáng chất công nghiệp khoảng 600 triệu m3 (tương đương 1.620 triệu tấn). Công suất khai thác đạt 2,3 triệu m3/năm (đối với đá vôi trắng làm đá ốp lát) và 12 triệu tấn/năm (đối với đá vôi trắng làm khoáng chất công nghiệp), tổng công suất đạt khoảng 6,7 triệu m3/năm.
Nguồn nguyên liệu đá trắng được khai thác trực tiếp từ mỏ đá trắng của Yên Bái có hàm lượng CaCO3 tối thiểu 98,5%, hàm lượng CaO dao động từ 55,4% đến 55,78%, độ trắng từ 85% đến 97%, độ sáng tối thiểu 94%, đáp ứng được yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.
Chất lượng đá vôi trắng của Yên Bái hoàn toàn đáp ứng được các tiêu chuẩn về sản xuất chất độn cao cấp trong các ngành công nghiệp sản xuất xi măng, hoá mỹ phẩm, dược, chế biến cao su, sơn, sản xuất đồ nhựa, sản xuất giấy,…

Các sản phẩm đá vôi trắng
Sản lượng các sản phẩm đá vôi trắng của Yên Bái hàng năm gồm: Đá block (trên 30.000 m3/năm; đá xẻ (trên 1.500.000 m2/năm); đá dạng bột, hạt (trên 2.000.000 tấn/năm).
Sản phẩm bột đá CaCo3:
Hiện nay, sản phẩm bột CaCO3 siêu mịn được sản xuất từ đá vôi có tráng phủ và không tráng phủ sản xuất tại tỉnh Yên Bái đã được xuất khẩu đi nhiều nước bao gồm: Ấn Độ, Bangladesh, Thái Lan, Bruney, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hongkong, Sri Lanka; được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp sản xuất sơn, nhựa, giấy cao cấp, cao su, gốm sứ, đá marble nhân tạo, thức ăn chăn nuôi, mỹ phẩm, dược phẩm, hạt phụ gia, bao bì… Sản phẩm sứ cách điện:
Sản phẩm sứ cách điện cấp điện áp từ 0,4 đến 220 KV chất lượng cao của Yên bái được sản xuất trên dây chuyền thiết bị hiện đại của Cộng hoà Liên Bang Đức. Với 3.500 Tấn SP/năm, sản phẩm sứ cách điện đã và đang đủ để cung cấp cho hệ thống lưới điện Việt Nam và xuất khẩu sang các nước: Thái Lan; Myanma; Lào, Campuchia; Ấn độ; Mỹ; Singapo…Tháng 10/2020, sản phẩm sứ cách điện của Yên Bái đã được Bộ Công Thương Việt Nam công nhận là sản phẩm thương hiệu Quốc gia
Graphit:
Tỉnh Yên Bái hiện có trên 34ha mỏ Graphit, trữ lượng khai thác gần 3 triệu tấn, mỗi năm khai thác chế biến trên 40.000 tấn quặng tinh. Hiện tại có 2 sản phẩm là tinh quặng tuyển nổi (hàm lượng Cacbon từ 85%-95%) và tinh quặng tuyển sâu (hàm lượng Cacbon đạt trên 98%) được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Ấn Độ.
Đá quý:
Hiện nay trên địa bàn tỉnh Yên Bái có 22 mỏ đá quý, đá bán quý trong đó có 16 mỏ ở huyện Lục Yên và 06 mỏ ở huyện Yên Bình; Hơn 50 cơ sở sản xuất, chế tác đá nghệ thuật, đá trang sức và tranh đá. Đá quý Lục Yên, Yên Bái là loại đá có giá trị cao được dùng làm trang sức rất sang trọng như đá ruby, opal, tuocmalin, thạch anh... Đây là các loại đá có nhiều năng lượng, rất tốt cho sức khỏe. Bên cạnh đó, các sản phẩm chế tác từ đá quý, đá bán quý của Yên Bái còn có: Tranh đá, đá phong thuỷ, tượng đá…
Sự quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi của tỉnh Yên Bái đối với ngành khai thác và chế biến đá trắng
Cùng với chính sách thu hút đầu tư của Nhà nước, Yên Bái đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp đến đầu tư khai thác, chế biến sâu các sản phẩm đá vôi trắng nhằm khơi dậy tiềm năng, nâng cao giá trị sản xuất công nghiệp, tăng thu ngân sách và tạo việc làm, thu nhập cho người lao động.
Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 30 giấy phép khai thác đá vôi trắng còn hiệu lực, tập trung chủ yếu ở 02 huyện Lục Yên và Yên Bình. Cùng với đó là 36 nhà máy chế biến đá vôi trắng, sản phẩm sản xuất ra chủ yếu là đá bột, đá hạt, đá block và bột felspat. Có thể kể đến một số doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực khai thác và chế biến đá trắng như Công ty TNHH Đá cẩm thạch RK, công suất khoảng 360.000 m2/năm, sản phẩm chính gồm đá block, đá xẻ, đá xẻ tấm; Công ty cổ phần xi măng khoáng sản Yên Bái hoạt động trong lĩnh vực khai thác, chế biến và kinh doanh xuất nhập khẩu Canxi Cacbonat tinh khiết, công suất 300.000 tấn/năm dùng thay thế cho bột nhẹ, làm phụ gia cho ngành giấy, nhựa, sơn, hoá mỹ phẩm và vật liệu trang trí trong ngành xây dựng.
Những doanh nghiệp đi vào sản xuất đều áp dụng công nghệ khá tiên tiến, từ khâu bốc, xúc, vận chuyển, nổ mìn đều đã được cơ giới hóa. Doanh nghiệp khai thác, chế biến đá ốp lát đã dùng máy cắt bằng dây kim cương.
Các sản phẩm của các doanh nghiệp có mặt trong nhiều lĩnh vực chế biến như giấy, nhựa, sơn... và xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Malaysia và một số nước khác. Yên Bái khai thác khoáng sản đi đôi với bảo vệ môi trường
Nhằm đưa hoạt động khai thác khoáng sản nói chung và đá trắng nói riêng đi vào nền nếp, hiệu quả và hạn chế tối đa những tác động tiêu cực do hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản gây ra cho môi trường, thời gian qua, Sở Tài nguyên và Môi trường Yên Bái đã và đang tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh các biện pháp để tăng cường công tác quản lý. Theo đó, tham mưu với UBND tỉnh trên cơ sở văn bản quy phạm pháp luật của trung ương, rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh cho phù hợp với thực tế tại địa phương. Mới đây là Nghị quyết số 50-NQ/TU ngày 19/7/2021 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường năng lực lãnh đạo của Đảng trong công tác quản lý tài nguyên đất đai, khoáng sản trên địa bàn tỉnh Yên Bái, giai đoạn 2021 - 2025, cụ thể hóa Nghị quyết bằng Chương trình hành động số 13/CTr-UBND ngày 28/9/2021; theo đó, phân công cụ thể cho từng ngành, UBND các cấp trong công tác quản lý khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Tham mưu với UBND tỉnh ban hành Phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn tỉnh; ký Quy chế phối hợp trong công tác quản lý khoáng sản với 6 tỉnh có địa giới hành chính giáp ranh…
Cùng với đó, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sản của các đơn vị đã được cấp giấy phép, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản để người dân cũng như doanh nghiệp nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường.
Nguồn: VITIC