AsemconnectVietnam - Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran nhằm giành quyền kiểm soát điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới không chỉ gây đảo lộn các thị trường trong năm 2026, mà còn làm thay đổi căn bản cấu trúc vận hành của hệ thống năng lượng toàn cầu.

Nguồn: Hạc Hiên/Báo Tài chính – Đầu tưNguồn: Hạc Hiên/Báo Tài chính – Đầu tưnổ, eo biển Hormuz là nơi vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu tinh chế mỗi ngày từ các quốc gia sản xuất dầu ở vùng Vịnh Ba Tư. Hàng chục tàu chở năng lượng, phân bón và nhiều loại hàng hóa khác cũng đi qua eo biển này mỗi ngày.

Cuộc xung đột này cũng đã phá vỡ tiền lệ mà trước đây, các chiến lược gia trong ngành năng lượng từng cho là điều không thể xảy ra.

Gareth Ramsay, chuyên gia kinh tế trưởng tại BP cho biết, xung đột Trung Đông lần này là sự kiện "không thể so sánh" với bất kỳ cú sốc dầu mỏ nào trong quá khứ, xét cả về quy mô lẫn tác động sâu rộng đối với thị trường năng lượng.

Những tác động lên thị trường từ việc đóng cửa eo biển Hormuz đã xuất hiện ngay lập tức. Đến cuối tháng 3, hợp đồng tương lai dầu Brent đã chạm mức cao nhất trong nhiều năm, đạt 118,35 USD/thùng, trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh Ba Tư hoàn toàn bị đình trệ. Giá dầu thô WTI cũng chứng kiến ​​đà tăng mạnh mẽ không kém.

Sự leo thang của giá dầu thô còn bị lu mờ bởi những biến động dữ dội hơn nữa ở các sản phẩm dầu đã qua tinh chế như xăng và dầu diesel. Tại Mỹ, giá xăng bán lẻ đã tăng vọt, vượt xa mốc 4 USD/gallon. Trong khi đó, giá dầu diesel đã vượt ngưỡng 6 USD/gallon.

Áp lực giá đã lan rộng ra nhiều lĩnh vực. Các hãng hàng không lớn tại Mỹ đều báo cáo chi phí tăng thêm hàng tỷ đô la do giá nhiên liệu bay gần như tăng gấp đôi. Triển vọng lạm phát gia tăng đã đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ lên mức cao nhất kể từ đầu những năm 2000, buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải khởi động chu kỳ tăng lãi suất vào tháng 9.

Ngay cả trong những giai đoạn cuối hè và đầu thu, khi xung đột trực tiếp giữa Mỹ và Iran tạm lắng xuống nhờ nỗ lực tìm kiếm các giải pháp ngoại giao, thì những vấn đề mang tính cấu trúc phát sinh từ việc đóng cửa eo biển Hormuz vẫn không hề suy giảm, do các nhà đầu tư vẫn tiếp tục tính đến rủi ro bất ổn trong khu vực.

Claudio Galimberti, chuyên gia kinh tế trưởng tại Rystad Energy nhận định: "Lượng xuất khẩu từ vùng Vịnh vẫn thấp hơn 20% so với mức trước xung đột và chưa có bước đột phá đáng kể nào trong các cuộc đàm phán. Điểm thay đổi hiện nay là những tổn thất về chính trị mà các bên phải đối mặt nếu xung đột tiếp tục leo thang, còn tình hình địa chính trị thực tế vẫn chưa có gì thay đổi”.

Mặc dù vậy, hoạt động xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz đã quay trở lại mức trước xung đột. Các quốc gia vùng Vịnh như Ả Rập Xê Út và UAE đã đầu tư mạnh vào việc chuyển hướng vận chuyển dầu thông qua các đường ống không đi qua eo biển Hormuz để đưa dầu ra thị trường.

Những bình luận gần đây từ Tổng thống Trump cùng với sự gia tăng trong hoạt động xuất khẩu qua eo biển Hormuz đã góp phần kéo giá các hợp đồng dầu tương lai đi xuống. Đầu tuần này, giá dầu Brent đã giảm xuống dưới mốc 90 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 8. Giá xăng tại Mỹ cũng đã hạ nhiệt, giảm xuống dưới mức 4 USD/gallon trong tuần qua.

Tuy nhiên, các chuyên gia trong lĩnh vực dầu khí nhận định rằng, con đường trở lại trạng thái bình thường vẫn còn rất dài. Theo dự báo được công bố vào đầu tháng 11, các chiến lược gia tại Goldman Sachs dự đoán giá dầu Brent và WTI trong tháng 12 sẽ đạt mức trung bình lần lượt là 105 USD và 96 USD/thùng.

"Mặc dù sản lượng tại Trung Đông vẫn đang phục hồi đúng như dự kiến, chúng tôi vẫn nâng dự báo giá dầu thô vì những rủi ro đáng kể đối với nguồn cung có khả năng duy trì phần bù rủi ro ở mức cao trong ngắn hạn… Chúng tôi cho rằng thị trường sẽ tính đến phần bù rủi ro cao hơn, phản ánh các rủi ro đối với nguồn cung từ Trung Đông, thời gian kéo dài của những cú sốc nguồn cung dầu lớn trong quá khứ, cũng như quan điểm của nhiều bên tham gia thị trường rằng khó có thể đạt được một bước đột phá ngoại giao lâu dài", các chiến lược gia tại Goldman Sachs cho biết.

Sự không chắc chắn phản ánh tâm lý lo ngại phổ biến về triển vọng của ngành năng lượng toàn cầu.

Trong khi sản lượng tại Trung Đông đang tăng lên và hoạt động xuất khẩu cũng dần thích nghi, lĩnh vực lọc dầu toàn cầu hiện đang vận hành ở mức gần 100% công suất. Điều này có nghĩa là ngay cả khi có đủ dầu thô, các nhà máy lọc dầu cũng không còn dư địa để sản xuất thêm xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay hay các sản phẩm phái sinh khác.

Dù Tổng thống Trump tuyên bố Iran đã “gần như hoàn toàn bị đánh bại về mặt quân sự” đối với Mỹ, các cuộc đàm phán ngoại giao được cho là vẫn đang bế tắc liên quan đến tình trạng chương trình hạt nhân của Iran. Việc tháo dỡ chương trình này là một trong những lằn ranh đỏ quan trọng mà Nhà Trắng kiên quyết yêu cầu.

Các chiến lược gia của Goldman Sachs nhận định rủi ro đối với các dự báo giá dầu của ngân hàng này vẫn ở trạng thái cân bằng, nhưng “nghiêng về chiều hướng tăng”, trong bối cảnh nguy cơ xung đột tái diễn và hoạt động vận chuyển dầu bị gián đoạn.

Mặt khác, vẫn còn rất nhiều yếu tố biến động khó lường quyết định hướng đi tiếp theo của thị trường năng lượng toàn cầu. Chẳng hạn, một bước đột phá ngoại giao dẫn đến việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển Hormuz có thể khiến giá dầu lao dốc mạnh. Ngược lại, dữ liệu gần đây cho thấy các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc đang tăng cường mua dầu trở lại sau thời gian tạm dừng, điều này báo hiệu thị trường có thể còn thắt chặt hơn nữa, tương tự như kịch bản nếu xảy ra thêm các xung đột khác tại khu vực vùng Vịnh.

Bức tranh tương lai giữa bối cảnh hỗn loạn này vẫn còn bất định. Tuy nhiên, những tác động đến thị trường từ sự kiện eo biển Hormuz lần đầu tiên bị phong tỏa đã trở nên vô cùng rõ rệt, thể hiện qua mọi khía cạnh, từ các báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và các đợt tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho đến giá xăng dầu.
Nguồn: 

“Không có khả năng giá dầu sẽ ở mức 90 USD/thùng vào cuối năm nay…Giá dầu sẽ ở mức 120 USD/thùng hoặc 70 USD/thùng. Sẽ không có kịch bản nào ở mức trung bình”, Joe DeLaura, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại Rabobank nhận định. 
Nguồn: Hạc Hiên/Báo Tài chính – Đầu tư