Theo dữ liệu gần đây của WTO/UNCTAD, khối lượng thương mại hàng hóa thế giới được điều chỉnh theo mùa đã tăng 1,9% trong quý I/2026 so với quý IV năm 2025 và 3,2% so với cùng kỳ năm trước. Về giá trị, thương mại hàng hóa thế giới tăng 2% so với quý IV/2025 và tăng 11% so với cùng kỳ năm trước.
Tốc độ tăng trưởng hàng năm trong quý I/2026 đặc biệt ấn tượng nếu xét đến việc thương mại trong quý I năm 2025 được thúc đẩy bởi việc nhập khẩu hàng hóa vào Bắc Mỹ trước khi dự kiến tăng thuế. Thương mại mạnh mẽ trong lĩnh vực linh kiện điện tử liên quan đến trí tuệ nhân tạo đã bù đắp những tác động tiêu cực của xung đột ở Trung Đông, bao gồm việc gián đoạn vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz và làm giảm tăng trưởng GDP ở các quốc gia nhập khẩu nhiên liệu ròng do giá năng lượng tăng cao. Số liệu về thương mại thế giới đối với hàng hóa hỗ trợ trí tuệ nhân tạo không có sẵn theo số lượng, nhưng giá trị bằng đô la Mỹ của hoạt động thương mại này đã tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước trong quý I/2026.
Dự báo thương mại gần đây nhất của WTO, được công bố trong báo cáo Triển vọng và Thống kê Thương mại Toàn cầu (GTOS) hồi tháng 3 năm 2026, dự đoán khối lượng thương mại hàng hóa thế giới sẽ tăng 1,9% vào năm 2026 theo kịch bản cơ sở, thấp hơn mức tăng 3,2% được ghi nhận trong quý I/2026. Báo cáo ước tính rằng cuộc chiến ở Trung Đông có thể làm giảm 0,5% tăng trưởng thương mại thế giới trong kịch bản giá năng lượng cao, nhưng việc tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể làm tăng thêm 0,5% tăng trưởng. Những ước tính này được đưa ra rất sớm trong cuộc xung đột, chỉ với thông tin một phần về mức độ gián đoạn vận chuyển ở eo biển Hormuz. Xét đến những diễn biến tiếp theo, các nhà kinh tế của WTO dự kiến sẽ thấy sự sụt giảm lớn hơn trong dòng chảy thương mại Trung Đông vào cuối năm nay cùng với sự tăng trưởng mạnh hơn ở châu Á và Bắc Mỹ. Trong khi đó, tác động toàn cầu sẽ phụ thuộc vào việc liệu sự bùng nổ AI hay cuộc xung đột ở Trung Đông sẽ chiếm ưu thế. Báo cáo GTOS tiếp theo, bao gồm dự báo thương mại được cập nhật, sẽ được công bố vào tháng 10 năm 2026.
Khối lượng thương mại hàng hóa theo khu vực
Cuộc xung đột đã gây ảnh hưởng nặng nề đến dòng chảy thương mại hàng hóa của Trung Đông. Khối lượng xuất khẩu và nhập khẩu điều chỉnh theo mùa của khu vực đã giảm 9,7% và 11,9% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý i/2026 và dự kiến sẽ giảm mạnh hơn trong quý II/2026. Tác động của xung đột đến thương mại chỉ được thấy rõ vào cuối quý I/2026. Ước tính của Ban Thư ký WTO dựa trên số liệu báo cáo của các quốc gia cho thấy khối lượng nhập khẩu dầu thô thế giới từ Trung Đông giảm khoảng 45% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 3/2026. Tương tự, nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón từ khu vực này cũng giảm lần lượt 52% và 26% trong cùng kỳ.
Trong khi đó, chi tiêu đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo đã thúc đẩy khối lượng thương mại ở châu Á và ở mức độ thấp hơn là ở Bắc Mỹ trong quý I/2026. Kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu điều chỉnh theo mùa của châu Á tăng lần lượt 12,9% và 14,6% so với quý I năm 2025. Tăng trưởng thương mại mạnh mẽ hàng năm của châu Á một phần là do sự tăng trưởng rất lớn về cả xuất khẩu và nhập khẩu so với quý IV/2025 trong quý I năm 2026 (lần lượt là 5,5% và 7,2%), với xuất khẩu được thúc đẩy không chỉ bởi Trung Quốc mà còn bởi Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan và Đài Loan (Trung Quốc). Phần lớn sự tăng trưởng ở châu Á là do sự lưu thông nội vùng của các mặt hàng hỗ trợ trí tuệ nhân tạo.
Đối với Bắc Mỹ, xuất khẩu quý I/2026 tăng 7,0% so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu của Bắc Mỹ giảm 10,7% so với quý I năm 2025, thời điểm chứng kiến sự gia tăng nhập khẩu do việc mua sắm trước khi thuế quan dự kiến tăng. Tuy nhiên, tăng trưởng hàng quý vẫn mạnh ở mức 3,4%. Sự sụt giảm 2,6% hàng năm về khối lượng xuất khẩu của châu Âu chủ yếu liên quan đến việc đẩy mạnh vận chuyển vàng và dược phẩm sang Bắc Mỹ trong quý I năm 2025. Khối lượng nhập khẩu của châu Âu ghi nhận mức tăng khiêm tốn 0,6%.
Ở các khu vực khác, tăng trưởng khối lượng xuất khẩu theo quý ở mức vừa phải đến âm trong quý I/2026 (0,3% đối với Nam Mỹ, -2,5% đối với châu Phi và -7,4% đối với khu vực CIS(2)). Tuy nhiên, mức tăng lũy kế 22,5% trong xuất khẩu của Nam Mỹ kể từ đầu năm 2023 cao hơn bất kỳ khu vực nào khác ngoài châu Á (33,4%). Mức tăng lũy kế 24,5% về nhập khẩu của Nam Mỹ trong cùng kỳ cũng là mức tăng lớn thứ hai trong tất cả các khu vực, lần này chỉ sau châu Phi (25,0%). Xuất khẩu của Nam Mỹ, châu Phi và khu vực CIS dự kiến sẽ phục hồi trong quý II/2025 khi các nhà sản xuất dầu mỏ cố gắng bù đắp cho sản lượng giảm từ Trung Đông.
Thương mại hàng hóa theo giá trị
Hiệu suất mạnh nhất trong quý I năm 2026 thuộc về thiết bị văn phòng và viễn thông (+44% so với quý I/2025), tiếp theo là quặng và khoáng sản khác (+27%) và máy móc khác (+9%). Trong số các danh mục sản phẩm được hiển thị, chỉ có hóa chất (-6%), sắt thép (-5%) và nhiên liệu (-3%) giảm về giá trị. Trong khi giá nhiên liệu thay đổi không đáng kể so với quý I/2025 (+3%; +16% so với quý IV/2025), giá kim loại và khoáng sản (không bao gồm vàng và bạc) tăng 32%. Phần lớn sự tăng trưởng mạnh mẽ trong lĩnh vực thiết bị văn phòng và viễn thông có thể là do nhu cầu liên tục đối với các công nghệ hỗ trợ trí tuệ nhân tạo (+42%).
Giá trị xuất khẩu hàng hóa trong quý I/2026 tăng mạnh nhất ở châu Á, tăng 20% so với quý I/2025. Sự tăng trưởng này chủ yếu được thúc đẩy bởi xuất khẩu kim loại quý và vàng, đồng, máy móc và thiết bị điện và quặng, trong khi xuất khẩu sắt thép, dược phẩm và quần áo giảm. Châu Phi chứng kiến mức tăng cao thứ hai, với mức tăng trưởng 14%, được hỗ trợ bởi xuất khẩu kim loại quý và vàng, đồng, phân bón và quặng, cùng nhiều mặt hàng khác, mặc dù xuất khẩu ca cao và nhiên liệu giảm. Nam và Trung Mỹ cũng tăng trưởng 14%, với sự gia tăng xuất khẩu hạt có dầu, kim loại quý và vàng, thịt, nhiên liệu, quặng, cà phê và trà. Khu vực này chứng kiến sự sụt giảm xuất khẩu trái cây, thiết bị điện và xe cộ. Chỉ có xuất khẩu của Trung Đông và Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) cho thấy sự sụt giảm, cả hai đều giảm 1% vì phần lớn hàng nhập khẩu từ cả hai khu vực này bao gồm nhiên liệu, xu hướng này tương ứng với những diễn biến mới nhất trong thương mại nhiên liệu thế giới.
Về phía nhập khẩu, châu Á (+22%) và châu Phi (+15%) ghi nhận mức tăng mạnh so với quý I/2025. Đối với châu Á, nhập khẩu kim loại quý/vàng, đồng và máy móc tăng đáng kể, trong khi nhập khẩu sắt thép giảm nhẹ. Nhập khẩu từ châu Phi tăng, đặc biệt là đối với xe cộ, máy móc và tàu thuyền, trong khi nhập khẩu máy bay và hóa chất hữu cơ giảm. Nhập khẩu hàng hóa của Bắc Mỹ trong quý I/2026 giảm mạnh nhất (-7%), với nhập khẩu kim loại quý, dược phẩm, xe cộ và các mặt hàng sắt thép ghi nhận mức giảm đặc biệt mạnh. Giá trị nhập khẩu từ Trung Đông cũng giảm 6% do sự kết hợp giữa giá cả tăng và khối lượng giảm.
Tất cả năm nhà xuất khẩu hàng đầu trong quý I năm 2026 đều ghi nhận tăng trưởng xuất khẩu danh nghĩa so với quý I/2025, với Hàn Quốc dẫn đầu ở mức +38,4%; tiếp theo là Hồng Kông (Trung Quốc) (+38,3%); Mỹ (+15,2%); và Trung Quốc (+14,7%). Liên minh châu Âu (+9,2%) ghi nhận tốc độ tăng trưởng khiêm tốn hơn. Trong số năm nước nhập khẩu hàng đầu, chỉ có nhập khẩu hàng hóa của Mỹ giảm (-13,6%) trong quý I năm 2026, trong khi nhập khẩu của bốn nước còn lại tăng về giá trị: Hồng Kông (Trung Quốc) +44,8%, Vương quốc Anh +28,0%, Trung Quốc +23,0% và Liên minh châu Âu +11,4%.

Nguồn: Vitic/ wto.org