Thái Lan và EU đã hoàn tất 15 trong số 24 chương của thỏa thuận, tương đương khoảng hai phần ba, sau vòng đàm phán thứ 9 tại Brussels vào tháng 6/2026. Vòng đàm phán thứ 10 dự kiến diễn ra vào cuối tháng 9/2026 tại Thái Lan. Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đặt mục tiêu hoàn tất thỏa thuận này vào cuối năm 2026.
Mảnh ghép còn thiếu trong bức tranh thương mại của Thái Lan
Những con số giúp giải thích lý do tại sao Thái Lan rất muốn hoàn tất thỏa thuận này. Liên minh châu Âu là đối tác thương mại lớn thứ tư của Thái Lan vào năm 2025, với kim ngạch thương mại song phương trị giá 45 tỷ USD. Xuất khẩu của Thái Lan sang EU đạt 26,4 tỷ USD với các nhóm sản phẩm dẫn đầu là máy tính và linh kiện, đá quý và đồ trang sức, máy điều hòa không khí và các sản phẩm cao su. Các FTA của Thái Lan mang lại kết quả ấn tượng. Kim ngạch thương mại của Thái Lan với 18 đối tác FTA đạt 243,7 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 21,8% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm 57,3% tổng kim ngạch thương mại của Thái Lan.
Tuy nhiên, trong khi Thái Lan được hưởng ưu đãi tiếp cận nhiều thị trường lớn ở châu Á, nước này vẫn chưa ký kết được hiệp định thương mại tự do với EU, một trong những khối kinh tế phát triển lớn nhất thế giới. Một thỏa thuận như vậy sẽ là thành tựu lớn đối với các nhà ngoại giao và tùy viên thương mại của Thái Lan.
Châu Âu như một phép thử năng lực cạnh tranh
Thái Lan chắc chắn vẫn là một cơ sở sản xuất quan trọng, nhưng vị thế của nước này đang chịu áp lực từ các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, sự thay đổi chuỗi cung ứng và quá trình chuyển đổi sâu rộng từ xe động cơ đốt trong sang xe điện. Ông Suroj Sangsnit, Chủ tịch Hiệp hội Xe điện Thái Lan, lập luận rằng một hiệp định FTA với EU có thể giúp Thái Lan duy trì vai trò là trung tâm sản xuất và xuất khẩu khu vực. Thái Lan hiện đã được hưởng mức thuế thấp hơn đối với xuất khẩu ô tô sang châu Âu so với Trung Quốc, trong khi các nước láng giềng trong khu vực như Việt Nam và Malaysia đã có được các FTA với EU.
Nếu Thái Lan mất quá nhiều thời gian, việc được tiếp cận thị trường ưu đãi của những nước khác có thể trở thành lợi thế đầu tư, ảnh hưởng đến việc các nhà sản xuất đặt nhà máy tiếp theo ở đâu.
Những cuộc đàm phán khó khăn nhất vẫn còn ở phía trước.
Một phần ba còn lại của cuộc đàm phán cũng là nơi mọi việc trở nên phức tạp về mặt chính trị. Các vấn đề như tiếp cận thị trường, sở hữu trí tuệ và tiêu chuẩn quy định vẫn đang được xem xét. Một hiệp định thương mại tự do với EU có thể làm tăng GDP của Thái Lan ước tính từ 1,28% đến 1,61% mỗi năm và tăng xuất khẩu sang EU lên đến 3,43% mỗi năm, nhưng những lợi ích đó sẽ không được phân bổ đồng đều.
Nông dân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Thái Lan có thể phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn từ hàng nhập khẩu của châu Âu, mặc dù chính phủ Thái Lan cho biết đang chuẩn bị các biện pháp như thời kỳ chuyển tiếp, các biện pháp bảo vệ thương mại và Quỹ FTA để giúp các ngành dễ bị tổn thương thích ứng. “Chúng ta phải đảm bảo rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) ở Thái Lan có thể hiểu và tiếp cận đầy đủ các lợi ích mà hiệp định thương mại tự do này thực sự mang lại cho họ”, Đại diện Thương mại Thái Lan Werapong Prapha cho biết, đồng thời nhấn mạnh “cần đảm bảo nội dung phù hợp với bối cảnh, loại hình kinh doanh và động lực của các công ty và chuỗi cung ứng Thái Lan”.
Nâng cấp hay tụt hậu
Ngay cả khi Thái Lan đang tự quảng bá với châu Âu như một cơ sở đầu tư cũng như trung tâm sản xuất và chuỗi cung ứng ở châu Á, nước này vẫn phải cải cách các tiêu chuẩn, cơ sở hạ tầng và lực lượng lao động trong khi thuyết phục các nhà đầu tư rằng những thay đổi đó sẽ bền vững. Ông Werapong tin rằng đây chính là những cải cách cấu trúc mà FTA sẽ thúc đẩy. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng trở thành một “chiến trường không đạn”, Thái Lan đang kỳ vọng rằng việc hội nhập chặt chẽ hơn với châu Âu có thể giúp nước này tránh bị kẹp giữa các cường quốc lớn hơn và các đối thủ cạnh tranh có chi phí thấp hơn.

Nguồn: Vitic/ www.thailandnow.in.th