Chiều 24/8, tại Hà Nội diễn ra hội thảo "Chuyển đổi số trong khu vực công: Kiến tạo hạ tầng bền vững và bảo đảm an ninh dữ liệu hướng đến mục tiêu tăng trưởng quốc gia". Hội thảo do Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia bảo trợ chuyên môn; Công ty Synology Việt Nam và Công ty Cổ phần IEC Consulting phối hợp tổ chức.
Chính quyền địa phương hai cấp đặt ra bài toán dữ liệu lớn
Trong bối cảnh toàn hệ thống chính trị đang triển khai "Chiến dịch 100 ngày" với quyết tâm tháo gỡ các điểm nghẽn trong việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; việc chuyển hóa hạ tầng số và dữ liệu thành năng lực quản trị thực chất đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Điều này đặt ra trách nhiệm trực tiếp đối với người đứng đầu, đội ngũ chuyên gia và cán bộ quản lý công nghệ trong việc lựa chọn kiến trúc phù hợp, làm chủ công nghệ chiến lược và bảo đảm an toàn cho các hệ thống dữ liệu trọng yếu.
Ông Nguyễn Hồng Hiển - Ủy viên Hội đồng Khoa học, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Hồng Hiển - Ủy viên Hội đồng Khoa học, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh, trong mô hình tăng trưởng mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu; do đó, khu vực công không thể đứng ngoài quá trình này.
Đặc biệt, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025 đặt ra yêu cầu lớn về tái cấu trúc dữ liệu và hệ thống số. Khi tổ chức bộ máy, địa giới hành chính thay đổi, dữ liệu cũng phải được chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật và kết nối theo mô hình mới, nhưng vẫn phải bảo đảm tính kế thừa, liên tục và không làm gián đoạn dịch vụ công.
Mục tiêu đến năm 2030 là số hóa toàn bộ hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính, sử dụng thống nhất các nền tảng số dùng chung và chuẩn hóa, kết nối các cơ sở dữ liệu để sẵn sàng khai thác cho trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, dữ liệu ở nhiều nơi vẫn còn phân tán, thiếu liên thông, chất lượng chưa đồng đều, việc kết nối tới các cơ sở dữ liệu quốc gia ở một số địa phương còn chậm. Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã làm phát sinh bài toán dữ liệu rất lớn, đó là khối lượng khổng lồ hồ sơ, tài liệu cần số hóa, chỉnh lý, làm sạch, chuẩn hóa và cập nhật theo mã đơn vị hành chính mới, đồng thời phải bảo đảm kế thừa liên tục, không gián đoạn dịch vụ cho người dân. Đi liền với đó là nguy cơ mất an toàn, gián đoạn hệ thống, tấn công mã hóa dữ liệu tống tiền, trong khi nguồn lực về nhân lực, kinh phí và kỹ thuật, nhất là ở cấp cơ sở còn nhiều hạn chế.
Toàn cảnh hội thảo.
Bảo đảm an ninh dữ liệu
Tại hội thảo, ông Vũ Duy Hiền - Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho rằng, trong giai đoạn tới, dữ liệu sẽ trở thành một trong những tài sản chiến lược quan trọng nhất trong khu vực công.
"Chúng ta cần hướng tới một hệ thống mà ở đó dữ liệu được kết nối nhưng vẫn được kiểm soát, được chia sẻ nhưng vẫn được bảo vệ, được khai thác để tạo ra giá trị nhưng không làm phát sinh những rủi ro mới", ông nói và cho rằng, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang mở ra không gian phát triển mới. Tuy nhiên, AI chỉ có thể tạo ra giá trị trên nền tảng dữ liệu chất lượng, hạ tầng đủ năng lực và môi trường số đáng tin cậy. Vì vậy, bài toán dữ liệu gắn trực tiếp với năng lực quản trị, khả năng làm chủ công nghệ và chủ quyền số trong giai đoạn phát triển mới.
Ông Phạm Trung Thành - Chuyên gia an toàn bảo mật, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cảnh báo quá trình chuyển dịch hạ tầng vật lý lên nền tảng đám mây đang tạo ra nhiều thách thức về an toàn thông tin. Nhiều cơ quan phải vận hành song song hệ thống cũ và mới khiến kiến trúc công nghệ phức tạp hơn trong khi nhân lực chuyên trách còn hạn chế.
Theo ông Thành, hacker có thể âm thầm xâm nhập, nằm vùng trong hệ thống nhiều tháng, từng bước nâng quyền truy cập trước khi thực hiện cuộc tấn công. Kịch bản này có thể dẫn tới đánh cắp hoặc mã hóa dữ liệu, gây gián đoạn các dịch vụ phục vụ người dân.
Chuyên gia cũng cảnh báo phương án sao lưu dữ liệu sẽ mất tác dụng nếu hệ thống dự phòng vẫn kết nối với mạng và bị kẻ tấn công tiếp cận. Từ đó, ông Phạm Trung Thành đề xuất áp dụng tư duy "bảo mật ngay từ thiết kế", xác định rõ tài sản số, cơ sở dữ liệu quan trọng, trách nhiệm bảo vệ từng luồng dữ liệu và quyền truy cập. Các đơn vị cần thường xuyên diễn tập tình huống tấn công, kiểm tra khả năng phục hồi, xác định vị trí lưu trữ dữ liệu, thời gian khôi phục và mức gián đoạn có thể chấp nhận.
Bà Jola Le - Giám đốc điều hành toàn quốc Synology.
Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, bà Jola Le - Giám đốc điều hành toàn quốc Synology cho rằng, bảo vệ dữ liệu cần được tiếp cận như một hệ sinh thái gồm lưu trữ, quản lý, sao lưu, khôi phục, kiểm soát truy cập và giám sát an ninh.
Bà cho biết, một trong những giải pháp có thể tăng khả năng bảo vệ dữ liệu là "Air-gap", cho phép tách hệ thống sao lưu khỏi mạng lúc không cần kết nối hoặc lúc phát hiện dấu hiệu bất thường. Cơ chế này giúp hạn chế nguy cơ dữ liệu dự phòng bị mã hóa hoặc phá hủy nếu hệ thống chính bị tấn công.
Theo bà Jola Le, chuyển đổi số khu vực công đặt ra yêu cầu đồng thời về khả năng kết nối và mức độ an toàn. Hệ thống cần hỗ trợ chia sẻ, khai thác dữ liệu nhưng vẫn phải kiểm soát được quyền truy cập, bảo vệ dữ liệu và phục hồi hoạt động sau sự cố.
Vì vậy cần tích hợp bảo mật ngay trong thiết kế hạ tầng, kiến trúc hệ thống và tổ chức dữ liệu. Cách tiếp cận này giúp các cơ quan duy trì hoạt động quản lý nhà nước, bảo đảm tính liên tục của các dịch vụ thiết yếu phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Trong khuôn khổ hội thảo diễn ra phiên tọa đàm với chủ đề "Chuyển đổi số và câu chuyện dữ liệu sau sáp nhập trong khu vực công: Thực tiễn, thách thức và giải pháp". Các diễn giả đi sâu vào các bài toán kế thừa hệ thống, hợp nhất dữ liệu, phân định trách nhiệm quản trị, bảo đảm tính liên tục của dịch vụ và kiểm soát rủi ro trong giai đoạn chuyển tiếp.
