Các nước thành viên WTO thảo luận về các thông báo, chuẩn bị ứng phó đại dịch, đa dạng sinh học và hợp tác giữa các văn phòng sở hữu trí tuệ
Thứ hai, 10-8-2026
AsemconnectVietnam - Ngày 5-6/8/2026, tại cuộc họp của Hội đồng về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS), các nước thành viên đã thảo luận về các thông báo của luật sở hữu trí tuệ, chuẩn bị ứng phó đại dịch, chuyển giao công nghệ, mối quan hệ giữa hiệp định TRIPS và Công ước về đa dạng sinh học và hợp tác giữa các văn phòng sở hữu trí tuệ, cập nhật về hợp tác kỹ thuật và tổ chức một sự kiện bên lề về tài nguyên di truyền. Các nước thành viên cũng trao đổi quan điểm và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ một hội thảo gần đây về chuyển giao công nghệ, các sáng kiến hợp tác. Đại sứ Alaa Hegazy (Ai Cập) chủ trì cuộc họp.
Thông báo, cập nhật và xem xét luật pháp của các nước thành viên
Trong khuôn khổ xem xét luật thực thi quốc gia, Samoa đã trả lời các câu hỏi của các nước thành viên về luật liên quan đến chỉ dẫn địa lý và thực thi sở hữu trí tuệ. Các nước thành viên cảm ơn Samoa vì những câu trả lời kịp thời và Đại sứ Alaa Hegazy cho biết Vanuatu sẽ là thành viên tiếp theo được xem xét lại luật thực thi.
Hội đồng cũng nhận được một số thông báo về luật và quy định theo Điều 63.2 của hiệp định TRIPS. Một số nước thành viên đã giới thiệu ngắn gọn về các thông báo. Một nước thành viên đã lưu ý đến Báo cáo minh bạch thường niên lần thứ sáu của Ban Thư ký WTO về các thông báo và luồng thông tin khác (IP/C/W/732) đã được lưu hành tại cuộc họp trước. Báo cáo ghi nhận rằng 18% các nước thành viên phát triển và 39% các thành viên đang phát triển chưa gửi bất kỳ thông báo nào theo Điều 63.2 kể từ năm 2010.
Sở hữu trí tuệ, COVID-19 và sự chuẩn bị ứng phó với đại dịch
Hội đồng lưu ý rằng cho đến nay chưa nhận được bất kỳ thông báo nào theo điều 5 của Quyết định TRIPS MC12. Quyết định MC12 đã làm rõ quyền của các thành viên trong việc ghi đè lên bằng sáng chế trong một số trường hợp nhất định và cung cấp phạm vi rộng hơn để xuất khẩu vắc-xin COVID-19. Điều 5 đề cập đến việc thông báo về bất kỳ biện pháp nào liên quan đến việc thực hiện Quyết định.
Một số thành viên cho rằng các biện pháp ứng phó với đại dịch trong tương lai sẽ hiệu quả hơn nếu áp dụng cách tiếp cận có hệ thống hơn, dựa trên những bài học kinh nghiệm từ đại dịch COVID-19. Một số nước thành viên lưu ý rằng Quyết định TRIPS của MC12, dù là một nỗ lực đa phương quan trọng, nhưng lại có phạm vi hạn chế và được thông qua muộn. Các nước này đề xuất quyết định này có thể cung cấp cơ sở cho một công cụ dễ dự đoán hơn đối với các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe trong tương lai.
Các nước thành viên khác nhấn mạnh vai trò của việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ mạnh mẽ trong việc thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của vắc-xin và phương pháp điều trị, đồng thời chỉ ra các yếu tố ngoài quyền sở hữu trí tuệ, chẳng hạn như các vấn đề về quy định và chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận. Các nước thành viên nhận thấy giá trị trong việc xem xét các ví dụ thực tiễn về cấp phép tự nguyện, quan hệ đối tác và các cơ chế hợp tác khác.
Hiệp định TRIPS và đa dạng sinh học
Các nước thành viên tiếp tục trao đổi về mối quan hệ giữa Hiệp định TRIPS và Công ước về Đa dạng Sinh học (CBD), việc bảo vệ tri thức truyền thống và văn hóa dân gian và việc xem xét Điều 27.3(b), liên quan đến khả năng cấp bằng sáng chế cho các phát minh về thực vật và động vật và việc bảo vệ các giống cây trồng.
Một số đoàn đại biểu đề cập đến hiệp ước về sở hữu trí tuệ, tài nguyên di truyền và tri thức truyền thống liên quan (GR/TK) năm 2024 của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO), trong đó thiết lập yêu cầu bắt buộc công bố bằng sáng chế, như một sự phát triển gần đây và có liên quan. Quan điểm tiếp tục khác nhau về việc liệu và bằng cách nào, sự phát triển này nên ảnh hưởng đến công việc trong Hội đồng TRIPS, bao gồm cả các yêu cầu công bố có thể có.
Một số nước thành viên ủng hộ việc tiếp tục tham gia vào mối quan hệ TRIPS-CBD và các vấn đề bộ ba rộng hơn trong Hội đồng và cho rằng Hiệp ước WIPO bổ sung chứ không thay thế công việc này. Trong khi một số thành viên đề xuất cấu trúc các cuộc thảo luận trong tương lai thông qua các cuộc họp giao ban và cập nhật thông tin thực tế, những nước khác cảnh báo không nên trùng lặp công việc đã được thực hiện tại WIPO.
Bangladesh, Brazil, Colombia và Ấn Độ đã báo cáo với Hội đồng về một sự kiện bên lề được tổ chức vào ngày 21/7 với tiêu đề "Tài nguyên di truyền và kiến thức truyền thống liên quan - Đóng góp cho hệ thống sở hữu trí tuệ". Các thành viên lưu ý rằng sự kiện này đã tạo cơ hội để thảo luận về lịch sử của vấn đề trong Hội đồng TRIPS, những phát triển tại WIPO và kinh nghiệm quốc gia. Một số đoàn đại biểu hoan nghênh việc tiếp tục đối thoại trong khuôn khổ TRIPS, trong khi những thành viên khác cho rằng thảo luận sẽ phù hợp hơn trong các cơ quan WIPO có liên quan.
Thảo luận về chuyển giao công nghệ, bằng sáng chế và đổi mới
Hội đồng đã ghi nhận các thông tin liên lạc liên quan đến danh sách minh họa tự nguyện, không ràng buộc về các ưu đãi cho việc báo cáo theo Điều 66.2 của TRIPS (IP/C/W/738). Điều 66.2 yêu cầu các nước phát triển cung cấp các ưu đãi cho doanh nghiệp và tổ chức để thúc đẩy chuyển giao công nghệ cho các nước kém phát triển nhất (LDCs). Ban Thư ký WTO cũng cập nhật cho các thành viên về các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật liên quan đến TRIPS được thực hiện từ tháng 4-7/2026 và thông báo cho Hội đồng rằng báo cáo của Hội thảo năm 2026 về việc thực hiện Điều 66.2 (IP/C/W/739) đã được lưu hành.
Các nước thành viên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc điều chỉnh hỗ trợ theo Điều 66.2 phù hợp với các ưu tiên được xác định của LDCs. Một số ý kiến nhấn mạnh các ưu đãi cụ thể và có thể đo lường được cho việc chuyển giao công nghệ và đối thoại bền vững giữa các thành viên phát triển và LDCs. Một nước thành viên, trong bối cảnh cải cách sở hữu trí tuệ đang diễn ra, lưu ý cần mở rộng phạm vi hỗ trợ kỹ thuật TRIPS để bao gồm soạn thảo luật, chỉ dẫn địa lý, kiến thức truyền thống, thương mại hóa sở hữu trí tuệ và các vấn đề sở hữu trí tuệ xuyên suốt khác. Theo yêu cầu của Điều 67 Hiệp định TRIPS về việc xem xét hợp tác kỹ thuật hàng năm, các thành viên đã nhất trí nộp thông tin về các hoạt động hợp tác kỹ thuật trước ngày 23 tháng 9 năm 2026.
Thông báo về "Sở hữu trí tuệ và Đổi mới: Văn phòng Sở hữu trí tuệ và Hợp tác quốc tế" (IP/C/W/740), do một nhóm các thành viên đệ trình, đã nhận được đóng góp từ hơn 20 thành viên thuộc các nước phát triển, đang phát triển và kém phát triển. Chia sẻ kinh nghiệm về hợp tác giữa các văn phòng sở hữu trí tuệ, các thành viên đã nêu bật các sáng kiến thực tiễn được thực hiện thông qua các cơ chế song phương, khu vực và đa phương. Các nước này nhấn mạnh hợp tác như một công cụ để cải thiện hiệu quả, khả năng tiếp cận của người dùng và chất lượng dịch vụ và cũng lưu ý những thách thức chung như hạn chế về nguồn lực, sự khác biệt về cấu trúc thể chế và khung pháp lý và các vấn đề về khả năng tương tác liên quan đến cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. Một số thành viên nhấn mạnh tầm quan trọng của các chương trình dựa trên nhu cầu, các cuộc trao đổi trực tiếp bền vững, sự chú ý đến khoảng cách năng lực kỹ thuật số và vai trò ngày càng tăng của hợp tác giữa các nền kinh tế đang phát triển.
Các thành viên cũng đã thảo luận về một bài đệ trình của Colombia có tiêu đề "Kiểm tra độc lập các đặc quyền của TRIPS và các ví dụ hiện có" (IP/C/W/742). Bản kiến nghị mời các thành viên xem xét các cuộc thảo luận theo chủ đề về các cơ chế khen thưởng đổi mới sáng tạo thay thế, với đề xuất đánh giá tác động của quyền độc quyền sở hữu trí tuệ tách biệt với quyền được bồi thường và thảo luận về ảnh hưởng trên các ngành và khu vực. Một số thành viên bày tỏ sự quan tâm đến việc tiếp tục đối thoại về chủ đề này, trong khi những thành viên khác đặt câu hỏi về tiền đề của bản kiến nghị và nhấn mạnh tính đầy đủ của khung pháp lý về sở hữu trí tuệ hiện hành.
Các vấn đề khác
Các nước thành viên không nhất trí về việc thúc đẩy bất kỳ yêu cầu nào trong số 14 yêu cầu đang chờ xử lý từ các tổ chức liên chính phủ quốc tế về tư cách quan sát viên trong Hội đồng. Ban Thư ký đã cập nhật về sự tham dự của các quan sát viên tại cuộc họp hiện tại và các thành viên đã trao đổi quan điểm về tư cách và sự tham gia của các quan sát viên.
Hội đồng đã nhất trí về các sắp xếp cho Đánh giá thường niên về cơ chế Cấp phép bắt buộc đặc biệt của Hiệp định TRIPS liên quan đến các sản phẩm dược phẩm được cấp bằng sáng chế, Đánh giá thường niên về Thông tin hỗ trợ kỹ thuật do các thành viên phát triển và các tổ chức quốc tế cung cấp và việc chuẩn bị Báo cáo thường niên của Hội đồng cho cuộc họp tiếp theo của Hội đồng.
Cuộc họp thường kỳ tiếp theo của Hội đồng TRIPS dự kiến diễn ra vào ngày 12-13 tháng 11 năm 2026.
Nguồn: Vitic/ wto.org
Trong khuôn khổ xem xét luật thực thi quốc gia, Samoa đã trả lời các câu hỏi của các nước thành viên về luật liên quan đến chỉ dẫn địa lý và thực thi sở hữu trí tuệ. Các nước thành viên cảm ơn Samoa vì những câu trả lời kịp thời và Đại sứ Alaa Hegazy cho biết Vanuatu sẽ là thành viên tiếp theo được xem xét lại luật thực thi.
Hội đồng cũng nhận được một số thông báo về luật và quy định theo Điều 63.2 của hiệp định TRIPS. Một số nước thành viên đã giới thiệu ngắn gọn về các thông báo. Một nước thành viên đã lưu ý đến Báo cáo minh bạch thường niên lần thứ sáu của Ban Thư ký WTO về các thông báo và luồng thông tin khác (IP/C/W/732) đã được lưu hành tại cuộc họp trước. Báo cáo ghi nhận rằng 18% các nước thành viên phát triển và 39% các thành viên đang phát triển chưa gửi bất kỳ thông báo nào theo Điều 63.2 kể từ năm 2010.
Sở hữu trí tuệ, COVID-19 và sự chuẩn bị ứng phó với đại dịch
Hội đồng lưu ý rằng cho đến nay chưa nhận được bất kỳ thông báo nào theo điều 5 của Quyết định TRIPS MC12. Quyết định MC12 đã làm rõ quyền của các thành viên trong việc ghi đè lên bằng sáng chế trong một số trường hợp nhất định và cung cấp phạm vi rộng hơn để xuất khẩu vắc-xin COVID-19. Điều 5 đề cập đến việc thông báo về bất kỳ biện pháp nào liên quan đến việc thực hiện Quyết định.
Một số thành viên cho rằng các biện pháp ứng phó với đại dịch trong tương lai sẽ hiệu quả hơn nếu áp dụng cách tiếp cận có hệ thống hơn, dựa trên những bài học kinh nghiệm từ đại dịch COVID-19. Một số nước thành viên lưu ý rằng Quyết định TRIPS của MC12, dù là một nỗ lực đa phương quan trọng, nhưng lại có phạm vi hạn chế và được thông qua muộn. Các nước này đề xuất quyết định này có thể cung cấp cơ sở cho một công cụ dễ dự đoán hơn đối với các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe trong tương lai.
Các nước thành viên khác nhấn mạnh vai trò của việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ mạnh mẽ trong việc thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của vắc-xin và phương pháp điều trị, đồng thời chỉ ra các yếu tố ngoài quyền sở hữu trí tuệ, chẳng hạn như các vấn đề về quy định và chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận. Các nước thành viên nhận thấy giá trị trong việc xem xét các ví dụ thực tiễn về cấp phép tự nguyện, quan hệ đối tác và các cơ chế hợp tác khác.
Hiệp định TRIPS và đa dạng sinh học
Các nước thành viên tiếp tục trao đổi về mối quan hệ giữa Hiệp định TRIPS và Công ước về Đa dạng Sinh học (CBD), việc bảo vệ tri thức truyền thống và văn hóa dân gian và việc xem xét Điều 27.3(b), liên quan đến khả năng cấp bằng sáng chế cho các phát minh về thực vật và động vật và việc bảo vệ các giống cây trồng.
Một số đoàn đại biểu đề cập đến hiệp ước về sở hữu trí tuệ, tài nguyên di truyền và tri thức truyền thống liên quan (GR/TK) năm 2024 của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO), trong đó thiết lập yêu cầu bắt buộc công bố bằng sáng chế, như một sự phát triển gần đây và có liên quan. Quan điểm tiếp tục khác nhau về việc liệu và bằng cách nào, sự phát triển này nên ảnh hưởng đến công việc trong Hội đồng TRIPS, bao gồm cả các yêu cầu công bố có thể có.
Một số nước thành viên ủng hộ việc tiếp tục tham gia vào mối quan hệ TRIPS-CBD và các vấn đề bộ ba rộng hơn trong Hội đồng và cho rằng Hiệp ước WIPO bổ sung chứ không thay thế công việc này. Trong khi một số thành viên đề xuất cấu trúc các cuộc thảo luận trong tương lai thông qua các cuộc họp giao ban và cập nhật thông tin thực tế, những nước khác cảnh báo không nên trùng lặp công việc đã được thực hiện tại WIPO.
Bangladesh, Brazil, Colombia và Ấn Độ đã báo cáo với Hội đồng về một sự kiện bên lề được tổ chức vào ngày 21/7 với tiêu đề "Tài nguyên di truyền và kiến thức truyền thống liên quan - Đóng góp cho hệ thống sở hữu trí tuệ". Các thành viên lưu ý rằng sự kiện này đã tạo cơ hội để thảo luận về lịch sử của vấn đề trong Hội đồng TRIPS, những phát triển tại WIPO và kinh nghiệm quốc gia. Một số đoàn đại biểu hoan nghênh việc tiếp tục đối thoại trong khuôn khổ TRIPS, trong khi những thành viên khác cho rằng thảo luận sẽ phù hợp hơn trong các cơ quan WIPO có liên quan.
Thảo luận về chuyển giao công nghệ, bằng sáng chế và đổi mới
Hội đồng đã ghi nhận các thông tin liên lạc liên quan đến danh sách minh họa tự nguyện, không ràng buộc về các ưu đãi cho việc báo cáo theo Điều 66.2 của TRIPS (IP/C/W/738). Điều 66.2 yêu cầu các nước phát triển cung cấp các ưu đãi cho doanh nghiệp và tổ chức để thúc đẩy chuyển giao công nghệ cho các nước kém phát triển nhất (LDCs). Ban Thư ký WTO cũng cập nhật cho các thành viên về các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật liên quan đến TRIPS được thực hiện từ tháng 4-7/2026 và thông báo cho Hội đồng rằng báo cáo của Hội thảo năm 2026 về việc thực hiện Điều 66.2 (IP/C/W/739) đã được lưu hành.
Các nước thành viên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc điều chỉnh hỗ trợ theo Điều 66.2 phù hợp với các ưu tiên được xác định của LDCs. Một số ý kiến nhấn mạnh các ưu đãi cụ thể và có thể đo lường được cho việc chuyển giao công nghệ và đối thoại bền vững giữa các thành viên phát triển và LDCs. Một nước thành viên, trong bối cảnh cải cách sở hữu trí tuệ đang diễn ra, lưu ý cần mở rộng phạm vi hỗ trợ kỹ thuật TRIPS để bao gồm soạn thảo luật, chỉ dẫn địa lý, kiến thức truyền thống, thương mại hóa sở hữu trí tuệ và các vấn đề sở hữu trí tuệ xuyên suốt khác. Theo yêu cầu của Điều 67 Hiệp định TRIPS về việc xem xét hợp tác kỹ thuật hàng năm, các thành viên đã nhất trí nộp thông tin về các hoạt động hợp tác kỹ thuật trước ngày 23 tháng 9 năm 2026.
Thông báo về "Sở hữu trí tuệ và Đổi mới: Văn phòng Sở hữu trí tuệ và Hợp tác quốc tế" (IP/C/W/740), do một nhóm các thành viên đệ trình, đã nhận được đóng góp từ hơn 20 thành viên thuộc các nước phát triển, đang phát triển và kém phát triển. Chia sẻ kinh nghiệm về hợp tác giữa các văn phòng sở hữu trí tuệ, các thành viên đã nêu bật các sáng kiến thực tiễn được thực hiện thông qua các cơ chế song phương, khu vực và đa phương. Các nước này nhấn mạnh hợp tác như một công cụ để cải thiện hiệu quả, khả năng tiếp cận của người dùng và chất lượng dịch vụ và cũng lưu ý những thách thức chung như hạn chế về nguồn lực, sự khác biệt về cấu trúc thể chế và khung pháp lý và các vấn đề về khả năng tương tác liên quan đến cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. Một số thành viên nhấn mạnh tầm quan trọng của các chương trình dựa trên nhu cầu, các cuộc trao đổi trực tiếp bền vững, sự chú ý đến khoảng cách năng lực kỹ thuật số và vai trò ngày càng tăng của hợp tác giữa các nền kinh tế đang phát triển.
Các thành viên cũng đã thảo luận về một bài đệ trình của Colombia có tiêu đề "Kiểm tra độc lập các đặc quyền của TRIPS và các ví dụ hiện có" (IP/C/W/742). Bản kiến nghị mời các thành viên xem xét các cuộc thảo luận theo chủ đề về các cơ chế khen thưởng đổi mới sáng tạo thay thế, với đề xuất đánh giá tác động của quyền độc quyền sở hữu trí tuệ tách biệt với quyền được bồi thường và thảo luận về ảnh hưởng trên các ngành và khu vực. Một số thành viên bày tỏ sự quan tâm đến việc tiếp tục đối thoại về chủ đề này, trong khi những thành viên khác đặt câu hỏi về tiền đề của bản kiến nghị và nhấn mạnh tính đầy đủ của khung pháp lý về sở hữu trí tuệ hiện hành.
Các vấn đề khác
Các nước thành viên không nhất trí về việc thúc đẩy bất kỳ yêu cầu nào trong số 14 yêu cầu đang chờ xử lý từ các tổ chức liên chính phủ quốc tế về tư cách quan sát viên trong Hội đồng. Ban Thư ký đã cập nhật về sự tham dự của các quan sát viên tại cuộc họp hiện tại và các thành viên đã trao đổi quan điểm về tư cách và sự tham gia của các quan sát viên.
Hội đồng đã nhất trí về các sắp xếp cho Đánh giá thường niên về cơ chế Cấp phép bắt buộc đặc biệt của Hiệp định TRIPS liên quan đến các sản phẩm dược phẩm được cấp bằng sáng chế, Đánh giá thường niên về Thông tin hỗ trợ kỹ thuật do các thành viên phát triển và các tổ chức quốc tế cung cấp và việc chuẩn bị Báo cáo thường niên của Hội đồng cho cuộc họp tiếp theo của Hội đồng.
Cuộc họp thường kỳ tiếp theo của Hội đồng TRIPS dự kiến diễn ra vào ngày 12-13 tháng 11 năm 2026.
Nguồn: Vitic/ wto.org
Lithuania đóng góp 30.000 EUR để giúp các nền kinh tế đang phát triển và các nước kém phát triển nhất nâng cao năng lực thương mại
Chủ tịch Đại hội đồng đề ra hướng đi tiếp theo cho cải cách WTO, xác định nhân sự hỗ trợ
Nhóm Doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) WTO công bố các doanh nghiệp nhỏ tiêu biểu, thảo luận về AI và sự bất ổn thương mại
Quỹ Thủy sản WTO hỗ trợ thêm 17 nước thành viên thực hiện hiệp định trợ cấp thủy sản
Các thành viên TESSD thống nhất các ưu tiên, thảo luận kế hoạch làm việc hướng tới MC15
Các bên tham gia hiệp định IFD thảo luận về kế hoạch làm việc sau MC14 và các bước tiếp theo có thể thực hiện
Thương mại với các nước kém phát triển nhất (LDC), quan hệ đối tác, các sáng kiến thương mại vì phát triển được thảo luận trong Tuần lễ Phát triển
Các thành viên xem xét kết quả MC14, thảo luận về các biện pháp ứng phó khủng hoảng năng lượng trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông
Tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo IEA, IMF, Ngân hàng Thế giới và WTO
Các nước đồng bảo trợ DPP xác định các lĩnh vực ưu tiên, thúc đẩy kế hoạch làm việc hướng tới MC15
Chủ tịch Nhóm đàm phán quy tắc báo cáo về đàm phán trợ cấp thủy sản và các bước tiếp theo
Các nước thành viên thảo luận về các bước tiếp theo cho công tác chuyển giao công nghệ sau Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 14 (MC14), bầu Chủ tịch mới
Các nước thành viên chia sẻ kinh nghiệm và quan điểm trong Tuần lễ Thương mại và Môi trường WTO
WTO mở đơn đăng ký giải thưởng bình đẳng giới, vấn đề sở hữu trí tuệ được nêu bật tại cuộc họp về thương mại và giới tính

