Các đồng chủ tịch Nhóm công tác quốc tế - Đại sứ James Baxter (Úc), Đại sứ Clara Delgado (Cabo Verde) và Đại sứ Patricia Benedetti (El Salvador) - đã công bố khởi động giải thưởng quốc tế lần thứ ba về Bình đẳng giới trong thương mại. Giải thưởng này được tổ chức hàng năm kể từ năm 2024 nhằm tôn vinh các sáng kiến thúc đẩy sự tham gia và vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong thương mại.
Dựa trên tám tiêu chí, giải thưởng sẽ vinh danh chính sách thương mại quốc gia, chương trình xuất khẩu hoặc dự án hỗ trợ thương mại đáp ứng bình đẳng giới tốt nhất và có tác động nhất được các quốc gia thành viên WTO cũng như các chính phủ quan sát viên thông qua và thực hiện nhằm hỗ trợ sự tham gia của phụ nữ trong thương mại và trao quyền kinh tế cho phụ nữ. Lễ trao giải sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị toàn cầu về hỗ trợ thương mại vào ngày 29 tháng 10 năm 2026. Các quốc gia thành viên WTO và các chính phủ quan sát viên được mời đăng ký tham gia giải thưởng bằng cách sử dụng mẫu đơn có sẵn. Các Đồng Chủ tịch cũng báo cáo về công việc đang tiến hành cho một tuyển tập mới có tiêu đề "Trao quyền cho phụ nữ tham gia thương mại thông qua số hóa: Những hiểu biết về chính sách", được công bố tại Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 14 ở Yaoundé vào tháng 3 năm 2026. Một bảng câu hỏi khảo sát đã được gửi đến các thành viên của các nhóm làm việc không chính thức về thương mại và giới tính cũng như về doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSMEs), với thời hạn trả lời là ngày 13 tháng 7 năm 2026. Thông tin bổ sung sẽ được thu thập từ các bên liên quan, bao gồm các tổ chức quốc tế và khu vực.
Chia sẻ kinh nghiệm: Trọng tâm là sở hữu trí tuệ
Pakistan đã trình bày tổng quan về sự tham gia của phụ nữ trong hệ thống sở hữu trí tuệ (IP) của quốc gia và các sáng kiến quốc gia nhằm tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào đổi mới và hệ sinh thái IP.
Pakistan cho biết, sự tham gia của phụ nữ trong việc nộp đơn xin cấp bằng sáng chế của các ứng viên trong nước đã tăng đều đặn, với tỷ lệ đơn xin cấp bằng sáng chế do cư dân nộp có sự tham gia của các nhà phát minh nữ tăng từ 43% năm 2023 lên 54% năm 2025. Để giải quyết những rào cản còn lại - chẳng hạn như kiến thức hạn chế về các quy định và khả năng tiếp cận hạn chế với hỗ trợ pháp lý và cơ hội thương mại hóa - Pakistan cho biết đã thực hiện các biện pháp cụ thể như các chương trình nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ, đường dây nóng hỗ trợ phụ nữ về sở hữu trí tuệ, mở rộng mạng lưới Trung tâm Hỗ trợ Công nghệ và Đổi mới, hỗ trợ tham gia Chương trình Hỗ trợ Nhà phát minh của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) và các dự án do WIPO hỗ trợ dành cho các nhà đổi mới nữ. Các ưu tiên trong tương lai bao gồm thực hiện chiến lược sở hữu trí tuệ quốc gia, theo đuổi việc gia nhập hiệp ước hợp tác sáng chế.
Ukraine nhấn mạnh những nỗ lực nhằm tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong hệ sinh thái sở hữu trí tuệ như một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm thúc đẩy đổi mới, tinh thần kinh doanh và phát triển toàn diện. Phái đoàn đã nêu ra các biện pháp để cải thiện khả năng tiếp cận của phụ nữ với bảo hộ sở hữu trí tuệ, cơ hội tài chính và hỗ trợ đổi mới, bao gồm các sáng kiến nâng cao nhận thức về trợ cấp, hội thảo trực tuyến giáo dục và tư vấn cụ thể cho các nữ doanh nhân, nhà nghiên cứu và nhà phát minh. Ukraine cũng báo cáo rằng phụ nữ chiếm 71,6% số nhân viên tại văn phòng sở hữu trí tuệ quốc gia và nhấn mạnh những nỗ lực đang diễn ra để thúc đẩy một nền văn hóa sở hữu trí tuệ toàn diện và chống lại các định kiến giới trong việc thương mại hóa tài sản sở hữu trí tuệ thông qua các hoạt động nâng cao nhận thức và luật pháp cấm quảng cáo phân biệt đối xử.
Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) và Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC) đã trình bày những nỗ lực chung nhằm tăng cường việc sử dụng các biện pháp bảo hộ sở hữu trí tuệ của các nữ doanh nhân. Thông qua chương trình huấn luyện kinh doanh và sở hữu trí tuệ kéo dài sáu tháng, các nữ doanh nhân đã nhận được sự hướng dẫn, hội thảo và các buổi đào tạo chuyên biệt nhằm củng cố hiểu biết về bảo hộ, quản lý và thương mại hóa sở hữu trí tuệ. Chương trình đã giúp người tham gia chuyển đổi các khái niệm về sở hữu trí tuệ thành các công cụ kinh doanh thực tiễn, hỗ trợ xây dựng thương hiệu mạnh mẽ hơn, mở rộng thị trường và tăng trưởng kinh doanh. WIPO cũng nhấn mạnh kế hoạch hành động về sở hữu trí tuệ và giới tính và sự hợp tác đang diễn ra với Quỹ nữ xuất khẩu trong nền kinh tế kỹ thuật số (WEIDE), được ITC và Ban Thư ký WTO khởi xướng vào năm 2024, để giúp các nữ doanh nhân xác định, bảo vệ và tận dụng tốt hơn các tài sản sở hữu trí tuệ như một phần của chiến lược xuất khẩu và phát triển kinh doanh. Các chuyên gia từ Trung tâm nghiên cứu giới tính WTO và Khoa Luật tại Đại học Cape Town đã thảo luận về các khía cạnh giới tính của khung pháp lý sở hữu trí tuệ của Khu vực thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA). Các chuyên gia lưu ý rằng trong khi phụ nữ phải đối mặt với những rào cản trong việc tiếp cận và hưởng lợi từ các hệ thống sở hữu trí tuệ, những thách thức này có thể được khuếch đại trong một thị trường lục địa, nơi các doanh nghiệp phải điều hướng các khung pháp lý sở hữu trí tuệ khu vực khác nhau. Các chuyên gia cũng đã nhấn mạnh sự phát triển của cấu trúc pháp lý của AfCFTA, từ thỏa thuận khung năm 2018 đến việc thông qua Nghị định thư về sở hữu trí tuệ năm 2023 và Nghị định thư về phụ nữ và thanh niên trong thương mại năm 2024, trong đó đưa ra những cam kết mạnh mẽ và rõ ràng hơn để hỗ trợ phụ nữ trong việc đăng ký, sử dụng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Việc thực hiện hiệu quả thỏa thuận thông qua các chính sách thương mại sẽ rất quan trọng, bao gồm các sáng kiến xây dựng năng lực, cải thiện khả năng tiếp cận thông tin, thu thập dữ liệu mạnh mẽ hơn và hỗ trợ có mục tiêu để giúp phụ nữ tận dụng quyền sở hữu trí tuệ và tham gia hiệu quả hơn vào thương mại khu vực.
Các bài trình bày khác
Costa Rica đã cập nhật thông tin đánh dấu sự kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch đối với Nhóm Hành động Thương mại Bao trọn (ITAG) và Thỏa thuận Thương mại Toàn cầu và Giới tính (GTAGA). Trong nhiệm kỳ Chủ tịch, Costa Rica đã tập trung vào việc tăng cường khuôn khổ thể chế của cả hai sáng kiến, thúc đẩy công tác kỹ thuật thông qua các hoạt động xây dựng năng lực về các chủ đề như sở hữu công nghiệp và tạo thuận lợi thương mại với góc nhìn giới tính và tăng cường sự hiện diện của các vấn đề thương mại bao trọn trong các diễn đàn quốc tế. Chile, quốc gia mới đây đảm nhiệm chức Chủ tịch ITAG và GTAGA, cho biết chương trình làm việc sẽ tập trung vào việc tăng cường giám sát và đánh giá các chính sách thương mại toàn diện để hỗ trợ việc hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng. Chương trình làm việc cũng nhằm mục đích thúc đẩy sự tham gia của các nhóm thiểu số trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và đòi hỏi công nghệ cao. Các lĩnh vực làm việc khác bao gồm thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm về đổi mới, chuyển giao công nghệ, các vườn ươm doanh nghiệp và các chương trình xúc tiến xuất khẩu cho các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo. Brazil và Chile đã cập nhật cho các thành viên về đánh giá song phương đầu tiên của Chương thương mại và giới tính trong hiệp định thương mại tự do Chile-Brazil, có hiệu lực từ năm 2022. Nghiên cứu chung đã phân tích sự tham gia của các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo trong xuất khẩu hàng hóa song phương giai đoạn 2021-2024. Theo nghiên cứu, giá trị xuất khẩu của các công ty do phụ nữ lãnh đạo tại Brazil sang Chile đã tăng hơn gấp đôi, từ 187 triệu USD năm 2021 lên hơn 397 triệu USD năm 2024. Về phía Chile, sự đa dạng hóa xuất khẩu đã tăng lên đáng kể, với số lượng dòng thuế xuất khẩu của các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo tăng từ 428 lên 542.
Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Mông Cổ đã trình bày một loạt các sáng kiến nhằm hỗ trợ các nữ doanh nhân. Trung tâm SheTrades Mongolia, được thành lập năm 2023, đã tiếp cận hơn 2.000 nữ doanh nhân thông qua các hoạt động kết nối, đào tạo và tiếp cận thị trường. Mông Cổ cũng giới thiệu Nhãn hiệu Chứng nhận Doanh nghiệp do Phụ nữ làm chủ, được thiết kế để tăng cơ hội thị trường cho các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Ngoài ra, Quỹ WEIDE đang hỗ trợ 45 nữ doanh nhân từ sáu lĩnh vực ưu tiên tại Mông Cổ nhằm tăng cường khả năng xuất khẩu, tăng trưởng kinh doanh và tiếp cận thị trường quốc tế thông qua đào tạo và hỗ trợ tài chính.
Canada đã báo cáo về hai sự kiện gần đây nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự về thương mại và bình đẳng giới. Sự kiện đầu tiên xem xét vai trò của các tiêu chuẩn đáp ứng bình đẳng giới trong việc thúc đẩy các sản phẩm và dịch vụ an toàn hơn, toàn diện hơn và phù hợp với thị trường hơn, đồng thời giảm bớt các rào cản thương mại. Sự kiện thứ hai, được tổ chức với Barbados và Quỹ Vệ sinh và Sức khỏe Liên Hợp Quốc nhân Ngày Sức khỏe Kinh nguyệt Toàn cầu, tập trung vào việc cải thiện sự an toàn, khả năng chi trả và tính dễ nhận biết của các sản phẩm vệ sinh kinh nguyệt thông qua chính sách thương mại, bao gồm các nỗ lực đang diễn ra để tăng cường phân loại sản phẩm theo Hệ thống Hài hòa (HS).

Nguồn: Vitic/ wto.org