Trong phát biểu dẫn đề, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh an ninh năng lượng đã vượt ra ngoài phạm vi của một vấn đề kỹ thuật, trở thành nội dung chiến lược gắn liền với ổn định kinh tế, năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và khả năng chống chịu của mỗi quốc gia cũng như của cả khu vực ASEAN.

Theo Thứ trưởng, những biến động địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, tác động của biến đổi khí hậu và tốc độ phát triển nhanh của công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cục diện năng lượng thế giới. Đặc biệt, những diễn biến căng thẳng gần đây tại Trung Đông cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu, nhất là dầu khí, vẫn dễ bị tác động bởi các rủi ro địa chính trị, kéo theo biến động giá cả và nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Trong bối cảnh đó, Thứ trưởng cho rằng cần tiếp cận an ninh năng lượng theo hướng toàn diện hơn; duy trì các dòng chảy thương mại năng lượng thông suốt; nâng cao năng lực dự báo, ứng phó và phục hồi trước các cú sốc; đồng thời thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng công bằng, bao trùm và bền vững.

Đối với ASEAN, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh yêu cầu duy trì cân bằng giữa ba mục tiêu lớn là bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và duy trì khả năng chi trả của người dân và doanh nghiệp. Đây là nhiệm vụ ngày càng cấp thiết khi khu vực tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng năng động của thế giới, với nhu cầu năng lượng gia tăng mạnh cùng quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số. Thứ trưởng đánh giá cao các khuôn khổ hợp tác năng lượng hiện có của ASEAN, đặc biệt là Kế hoạch hành động ASEAN về hợp tác năng lượng giai đoạn 2026–2030 và Hiệp định khung ASEAN về An ninh Dầu khí. Theo đó, việc tăng cường chia sẻ thông tin, theo dõi rủi ro, phối hợp chính sách và hỗ trợ lẫn nhau trong trường hợp gián đoạn nguồn cung sẽ giúp ASEAN nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng quốc tế.

Nhấn mạnh vai trò của kết nối khu vực, Thứ trưởng cho rằng việc thúc đẩy Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid), mở rộng mua bán điện xuyên biên giới, phát triển các dự án kết nối tiểu vùng và tăng cường hạ tầng khí đốt, LNG trong khuôn khổ Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN sẽ góp phần hình thành một thị trường năng lượng khu vực linh hoạt, liên thông và có khả năng hỗ trợ lẫn nhau tốt hơn.

Để tăng cường an ninh năng lượng trong giai đoạn tới, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đề xuất ASEAN tập trung vào năm định hướng ưu tiên gồm: nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng năng lượng; đa dạng hóa nguồn cung và tuyến cung ứng; thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng và bao trùm; tăng cường hiệu quả năng lượng và quản lý nhu cầu; đồng thời huy động mạnh mẽ hơn nguồn lực tài chính, công nghệ và tri thức từ các đối tác, tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân để phát triển hạ tầng năng lượng và các giải pháp năng lượng mới.

Phát biểu dẫn đề của Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long nhận được sự quan tâm của đông đảo đại biểu tham dự; đã định hướng thảo luận và góp phần vào thành công của Phiên toàn thể 4 “Tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh mới” tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026.

Bên lề Diễn đàn, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đã có cuộc tiếp xúc ngắn với ông Frederick Kliem, Giám đốc phụ trách khu vực Đông Nam Á, The Economist, Nghiên cứu viên kiêm nhiệm tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS), Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), Singapore. Tại buổi tiếp xúc, Thứ trưởng đã chia sẻ về triển vọng phát triển kinh tế và cơ hội cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.