Trong bài phát biểu tại Sáng kiến Xanh Monaco ở Monaco, tổ chức vào ngày 25 tháng 5, Phó Tổng Giám đốc Nordquist nhấn mạnh rằng các khoản trợ cấp thủy sản có hại tiếp tục làm suy yếu tính bền vững của đại dương, khả năng phục hồi kinh tế, sinh kế ven biển và nghề cá bền vững là điều cần thiết cho việc làm, an ninh lương thực và sự thịnh vượng lâu dài. Sau đây là nội dung chi tiết bài phát biểu:
Kính thưa Hoàng thân Albert của Monaco, Công chúa Charlene, các vị Bộ trưởng và các đồng nghiệp - cảm ơn quý vị đã cho tôi vinh dự được tham dự Sáng kiến Xanh Monaco hôm nay. Trước hết, cho phép tôi chuyển lời chào chân thành của Tiến sĩ Ngozi Okonjo-Iweala, Tổng Giám đốc WTO.
Tôi đặc biệt muốn cảm ơn Hoàng thân vì sự lãnh đạo kiên định và cam kết lâu dài của ngài trong việc thúc đẩy bảo tồn đại dương, tài chính bền vững và hợp tác quốc tế. Sáng kiến Monaco Blue đã đóng vai trò quan trọng trong việc tập hợp các chính phủ, nhà khoa học, lãnh đạo doanh nghiệp và xã hội dân sự xung quanh một mệnh lệnh đơn giản nhưng cấp bách: sức khỏe của đại dương, nơi chiếm 71% bề mặt Trái đất và đóng góp tới 3.000 tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu hàng năm, không thể chờ đợi.
Và thực tế đáng buồn là thời gian không đứng về phía chúng ta.
Chúng ta đang ở thời điểm quan trọng đối với quản trị nghề cá toàn cầu và tương lai của nền kinh tế biển. Trên toàn cầu, trữ lượng cá đang chịu áp lực ngày càng tăng từ việc đánh bắt quá mức, đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát (IUU), tác động môi trường và sự cạnh tranh ngày càng tăng đối với tài nguyên biển. Đồng thời, hàng trăm triệu người phụ thuộc vào nghề cá và nuôi trồng thủy sản để đảm bảo an ninh lương thực, việc làm và sinh kế.
Đó là lý do tại sao công việc đang được tiến hành tại WTO về những vấn đề này có ý nghĩa vượt xa Geneva.
Ba năm trước, các nước nước thành viên WTO đã đạt được một bước đột phá lịch sử với hiệp định trợ cấp nghề cá - thỏa thuận thương mại đa phương đầu tiên lấy tính bền vững làm cốt lõi. Hiệp định này cấm các khoản trợ cấp có hại liên quan đến đánh bắt IUU, cũng như trợ cấp cho việc đánh bắt các nguồn cá bị đánh bắt quá mức và đánh bắt trên vùng biển quốc tế không được kiểm soát. Cho đến nay, hiệp định này đã được 120 thành viên WTO chấp nhận - một tín hiệu mạnh mẽ về cam kết quốc tế. Chúng tôi đang hướng tới sự chấp nhận toàn cầu từ tất cả 166 thành viên WTO vì cá chắc chắn không nhận biết biên giới và các khoản trợ cấp có hại ở một phần của thế giới có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái và cộng đồng ở những nơi khác. Do đó, tôi khuyến khích tất cả những người có mặt trong phòng này - chính phủ, các tổ chức, quỹ và đối tác - hãy giúp chúng tôi thuyết phục 46 thành viên WTO còn lại nộp văn kiện chấp nhận càng sớm càng tốt.
Các nước thành viên WTO đã và đang đạt được những tiến bộ thực sự trong việc thực hiện hiệu quả hiệp định. Ủy ban Trợ cấp Thủy sản WTO hiện đã đi vào hoạt động, tạo ra một nền tảng quan trọng cho sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và hợp tác. Điều này nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng rất cần thiết. Quản trị toàn cầu hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào việc đạt được các thỏa thuận, mà còn đảm bảo chúng được thực hiện và hoạt động trên thực tế.
Quan trọng hơn, chúng tôi cũng đang hỗ trợ các nước đang phát triển trong quá trình chuyển đổi này.
Nhờ sự hỗ trợ hào phóng của 18 thành viên WTO, Quỹ Thủy sản WTO đã và đang giúp các nước đang phát triển và kém phát triển nhất thực hiện hiệp định. Cho đến nay, 26 khoản tài trợ đã được phê duyệt và vòng xét duyệt đơn thứ hai hiện đang được tiến hành. Một ví dụ là Ghana, quốc gia đã khởi động một chương trình nghề cá mới kéo dài ba năm, được hỗ trợ một phần bởi Quỹ Cá, nhằm tăng cường giám sát các khoản trợ cấp nghề cá và giải quyết vấn nạn đánh bắt cá bất hợp pháp.
Vì vậy, tôi khuyến khích những nước có khả năng hãy đóng góp cho Quỹ nếu các nước chưa làm. Và nếu là một chính phủ đủ điều kiện, vui lòng theo dõi sát sao các cơ hội tài trợ sắp tới và nộp đơn xin tài trợ.
Nhưng công việc của chúng ta về hiệp ước nghề cá vẫn chưa hoàn thành - và thời gian đang trôi nhanh.
Theo hiệp định trợ cấp nghề cá, các thành viên WTO cam kết tiếp tục đàm phán về một số vấn đề không thể giải quyết được trong giai đoạn đàm phán đầu tiên. Hiệp định này chứa một cơ chế cam kết thông minh: các nhà đàm phán phải hoàn thành cái mà chúng ta gọi là Fish 2 bốn năm sau khi Fish 1 có hiệu lực, tức là trước tháng 9 năm 2029. Các thành viên WTO hiện phải thực hiện giai đoạn đàm phán thứ hai này, phần lớn sẽ giải quyết các khoản trợ cấp góp phần gây ra tình trạng dư thừa năng lực và đánh bắt quá mức. Và vấn đề là - nếu phần thứ hai của hiệp định không được hoàn thiện, phần đầu tiên có thể biến mất. Vì vậy, có áp lực phải tiếp tục làm việc.
Tại Hội nghị Bộ trưởng gần đây nhất, các thành viên WTO đã tái khẳng định cam kết đối với mục tiêu này. Công việc vẫn đang được tích cực tiến hành tại Geneva, và các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong những tháng tới. Trong thời gian chờ đợi, chúng tôi đang tổ chức một loạt các buổi thông tin và thảo luận kỹ thuật để giúp đảm bảo tất cả các thành viên WTO đều có cùng quan điểm khi chúng ta bước vào giai đoạn tiếp theo này.
Vấn đề vô cùng quan trọng. Như các bạn đã biết, mỗi năm trì hoãn đồng nghĩa với việc các khoản trợ cấp gây hại càng làm méo mó thị trường, cạn kiệt tài nguyên và làm suy yếu các cộng đồng được hỗ trợ, khiến việc khôi phục nghề cá lành mạnh trở nên khó khăn và tốn kém hơn. Hãy tưởng tượng nếu những khoản tiền này (22 tỷ USD mỗi năm, như Hoàng tử Albert đã đề cập) được đầu tư vào các ưu tiên hiệu quả và bền vững hơn - tương lai của chúng ta sẽ vững mạnh hơn biết bao?
Nhưng điều mang lại cho tôi hy vọng là sự nhận thức ngày càng tăng rằng đại dương khỏe mạnh không mâu thuẫn với sự thịnh vượng kinh tế - mà là nền tảng. Theo nghiên cứu, đánh bắt cá quá mức khiến nền kinh tế toàn cầu mất gần 700.000 việc làm mỗi năm. Ngược lại, nghề cá bền vững hỗ trợ việc làm, an ninh lương thực, thương mại và khả năng phục hồi. Bảo vệ đại dương không chỉ là một yêu cầu về môi trường; đó còn là một yêu cầu về kinh tế và con người.
Giờ tôi muốn giới thiệu bộ phim Ocean của David Attenborough. Nhưng một bức ảnh đáng giá ngàn lời nói. Cảnh những tàu đánh cá tàn phá đáy đại dương thật sự khiến người ta kinh ngạc. Bộ phim là lời kêu gọi hành động mạnh mẽ và đưa ra bằng chứng thực tế ấn tượng cho thấy sinh vật biển có thể phục hồi với tốc độ đáng kinh ngạc khi được trao cơ hội. Tôi thực sự khuyến khích các đại biểu xem bộ phim này.
Sáng kiến Xanh Monaco cho thấy rằng các giải pháp là khả thi khi ý chí chính trị, khoa học và sự hợp tác quốc tế cùng nhau phát huy. Động lực đã có, các thể chế đã được thiết lập và các công cụ đang dần xuất hiện - vậy hãy cùng nhau hành động!
Cảm ơn.

Nguồn: Vitic/ wto.org