Phiên thông tin về tạo thuận lợi thương mại và quy tắc xuất xứ
Một phiên thông tin được tổ chức vào ngày 12/5/2026 đã thảo luận về sự giao thoa giữa tạo thuận lợi thương mại và quy tắc xuất xứ. Phiên họp được khai mạc chung bởi Chủ tịch CRO cùng với Chủ tịch Ủy ban về Tạo thuận lợi Thương mại, ông Edem Kossi (Togo), nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa các lĩnh vực công việc của hai Ủy ban.
Phiên họp đã tạo cơ hội cho các nước thành viên trao đổi kinh nghiệm về các sáng kiến nhằm tạo thuận lợi cho thương mại và tuân thủ các yêu cầu liên quan đến xuất xứ. Các cuộc thảo luận bao gồm bốn chủ đề chính: số hóa các thủ tục liên quan đến nguồn gốc xuất xứ, các thông lệ tốt liên quan đến bằng chứng xuất xứ, xu hướng và cải cách nhằm đơn giản hóa các quy tắc xuất xứ và vai trò của các phán quyết sơ bộ theo hiệp định về quy tắc xuất xứ.
Trong bài phát biểu khai mạc, bà Tsang tuyên bố: "Trong môi trường thương mại ngày càng phức tạp, việc đơn giản hóa không chỉ là một bài tập kỹ thuật mà còn là một nhu cầu thực sự. Bằng cách giảm bớt sự phức tạp không cần thiết trong các quy tắc xuất xứ và thúc đẩy tính minh bạch, chúng ta có thể giúp mở khóa các cơ hội thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp và tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng toàn cầu. CRO có vai trò trong việc thúc đẩy chương trình nghị sự này và khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm giữa các thành viên WTO”.
Ông Kossi cho biết: "Bằng cách tiếp tục hiện đại hóa và tạo điều kiện thuận lợi cho tất cả các khía cạnh của quy trình xuất nhập khẩu, bao gồm cả quy tắc xuất xứ, chúng ta có thể giảm hơn nữa chi phí thương mại, cải thiện hiệu quả và đảm bảo rằng lợi ích của thương mại quốc tế được chia sẻ rộng rãi hơn. Về mặt này, việc thực hiện hiệp định tạo thuận lợi thương mại WTO có thể tạo động lực mới cho cải cách quy tắc xuất xứ và quản lý xuất xứ".
Các bài thuyết trình được trình bày bởi Ban Thư ký WTO, Ban Thư ký COMESA (Thị trường chung Đông và Nam Phi), Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO), A.P. Moller – Maersk và đại diện của Canada, Chile, Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam. Việc tập hợp được các nước thành viên, các tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân giúp các cuộc thảo luận kỹ thuật của Ủy ban bám sát thực tế mà các cơ quan hải quan, thương nhân và các nhà kinh tế khác đang phải đối mặt.
Các sáng kiến và thông báo về tính minh bạch
Hai nước thành viên đã đệ trình các thông báo cập nhật về quy tắc xuất xứ không ưu đãi: Cộng hòa Kyrgyzstan và Nigeria. Việc đệ trình của Nigeria là thông báo đầu tiên của nước này theo Điều 5 của hiệp định về quy tắc xuất xứ, trong khi Cộng hòa Kyrgyzstan đã thông báo các sửa đổi đối với các quy tắc xuất xứ không ưu đãi áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu vào lãnh thổ hải quan của Liên minh Kinh tế Á Âu. Điều 5 của hiệp định WTO về quy tắc xuất xứ quy định nghĩa vụ thông báo của các thành viên liên quan đến các quy tắc xuất xứ không ưu đãi.
Ban Thư ký WTO báo cáo rằng 58 quốc gia thành viên đã thông báo áp dụng các quy tắc xuất xứ không ưu đãi, 61 quốc gia thành viên không áp dụng các quy tắc này và 21 quốc gia thành viên vẫn chưa thông báo thông tin này. 9 quốc gia thành viên hiện đã cập nhật thông báo bằng cách sử dụng biểu mẫu do Chủ tịch CRO đề xuất vào năm 2024.
Các quốc gia thành viên tiếp tục công việc cải thiện tính minh bạch trong các quy tắc xuất xứ. Ban Thư ký WTO đã trình bày các thực tiễn được xác định trong các cơ quan khác của WTO có thể giúp cải thiện việc tuân thủ các nghĩa vụ thông báo, dựa trên một báo cáo do Hội đồng Thương mại Hàng hóa chuẩn bị. Các thực tiễn này bao gồm việc tạo ra các tài liệu và hướng dẫn đào tạo, mẫu thông báo, cơ sở dữ liệu chuyên dụng và cổng thông tin trực tuyến cũng như tiến hành các phiên chia sẻ kinh nghiệm. Các quốc gia thành viên hoan nghênh việc tiếp tục thảo luận về cách cải thiện tính kịp thời, chất lượng và khả năng sử dụng của các thông báo.
Các quốc gia thành viên cũng nhất trí với một đề xuất, do Úc, Canada, Nhật Bản và Vương quốc Anh đồng tài trợ, nhằm sắp xếp lại các ký hiệu tài liệu được sử dụng cho các thông báo về các quy tắc xuất xứ ưu đãi và không ưu đãi để giúp các đoàn đại biểu dễ dàng truy xuất thông báo và phân biệt giữa các loại quy tắc xuất xứ khác nhau. Dự kiến công việc của Ban Thư ký WTO về vấn đề này sẽ hoàn tất vào cuối năm 2026.
Quy tắc xuất xứ ưu đãi cho các nước kém phát triển nhất
Các thành viên đã dành sự quan tâm đáng kể để vạch ra hướng đi cho công việc của Ủy ban về các quy tắc xuất xứ ưu đãi cho các nước kém phát triển nhất (LDC). Hai tài liệu đã định hình các cuộc thảo luận: một bản đệ trình từ các thành viên cấp ưu đãi - Úc, Canada, Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh; và một thông báo từ Nhóm các nước LDC có tiêu đề "Tiếp tục công việc về các quy tắc xuất xứ sau MC14", nhằm mục đích thiết lập lại nền tảng cho các cuộc thảo luận. Nhóm đã xác định sáu lĩnh vực thực tiễn tốt nhất, bao gồm cả các nguyên tắc cốt lõi của các quy tắc xuất xứ ưu đãi (chẳng hạn như cách tính tỷ lệ phần trăm theo giá trị) và các yêu cầu về thủ tục mà các thương nhân phải đáp ứng để được hưởng ưu đãi (chẳng hạn như bằng chứng về nguồn gốc và tích lũy). Các nước thành viên hoan nghênh cả hai tài liệu như những đóng góp mang tính xây dựng và báo hiệu sự sẵn lòng tiếp tục tham gia song phương và trong khuôn khổ Ủy ban.
Các công việc khác của Ủy ban
Vương quốc Anh đã trình bày các bản cập nhật cho Chương trình Thương mại các nước đang phát triển - một chương trình thương mại ưu đãi cắt giảm thuế quan và đơn giản hóa các quy tắc thương mại cho 65 quốc gia đang phát triển, bao gồm cả các nước LDC. Các bản cập nhật, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, được phản ánh trong thông báo sửa đổi của nước này gửi cho Ủy ban. Các cập nhật bao gồm các thỏa thuận khu vực mới và mở rộng ở Châu Phi và Châu Á, cũng như các quy tắc xuất xứ linh hoạt hơn cho các sản phẩm may mặc.
Nhật Bản đã trình bày các hoạt động tiếp cận và nâng cao nhận thức cho các thương nhân về quy tắc xuất xứ, chia sẻ kinh nghiệm từ cổng thông tin trực tuyến chuyên dụng, các hội thảo và dịch vụ tư vấn. Ban Thư ký WCO đã báo cáo về các hoạt động của Ủy ban Kỹ thuật về Quy tắc Xuất xứ. Thụy Sĩ đã cung cấp tổng quan về Phụ lục K cụ thể được hiện đại hóa của Công ước Kyoto sửa đổi, thỏa thuận quốc tế do WCO quản lý, thiết lập các tiêu chuẩn chung để đơn giản hóa và hài hòa các thủ tục hải quan. Phụ lục sửa đổi, được thông qua vào tháng 4 năm 2026, quy định các tiêu chuẩn quốc tế về cả quy tắc xuất xứ không ưu đãi và ưu đãi, bao gồm các điều khoản về tích lũy, bằng chứng xuất xứ và tự chứng nhận.
Các cuộc họp tiếp theo
Các cuộc họp chính thức tiếp theo của Ủy ban dự kiến diễn ra vào ngày 7-8 tháng 10 năm 2026 và ngày 4-5 tháng 5 năm 2027.
Bối cảnh
Quy tắc xuất xứ là các tiêu chí cần thiết để xác định nguồn gốc quốc gia của một sản phẩm. Các quy tắc xuất xứ rất quan trọng trong việc áp dụng thuế nhập khẩu cũng như các công cụ chính sách thương mại như thuế chống bán phá giá và thuế đối kháng, ghi nhãn xuất xứ và các biện pháp tự vệ.
Có sự khác biệt rộng rãi trong thực tiễn của các chính phủ liên quan đến các quy tắc xuất xứ. Hiệp định về các quy tắc xuất xứ của WTO nhằm mục đích hài hòa lâu dài các quy tắc xuất xứ, ngoại trừ các quy tắc xuất xứ liên quan đến việc cấp ưu đãi thuế quan và đảm bảo rằng các quy tắc đó không tự tạo ra những trở ngại không cần thiết cho thương mại. Hiệp định cũng quy định các quy tắc chuyển tiếp. Một phụ lục của Hiệp định đưa ra "tuyên bố chung" liên quan đến việc áp dụng các quy tắc xuất xứ đối với hàng hóa đủ điều kiện hưởng ưu đãi.

Nguồn: Vitic/ wto.org