AsemconnectVietnam - Nhu cầu tiêu thụ nội địa ổn định cùng những tín hiệu thuận lợi từ thị trường xuất khẩu đang tạo ra chu kỳ kinh doanh đầy triển vọng cho các doanh nghiệp trong năm 2026.

Kết thúc năm tài chính 2025, ngành phân bón ghi nhận kết quả kinh doanh đầy khởi sắc, dẫn đầu là hai đại diện tiêu biểu Phân bón Cà Mau (DCM) và Đạm Phú Mỹ (DPM). Phân bón Cà Mau khép lại quý 4 với mức lợi nhuận ròng 390 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ nhờ tối ưu hóa doanh thu và kiểm soát tốt giá vốn. Tính chung cả năm, doanh nghiệp này ghi nhận hơn 1.900 tỷ đồng tiền lãi, tăng 34% và đánh dấu một năm thành công vượt bậc. Đạm Phú Mỹ cũng không kém cạnh khi báo lãi quý 4 gấp 6,4 lần cùng kỳ, đạt 230 tỷ đồng, qua đó nâng tổng lợi nhuận cả năm lên gần 1.100 tỷ đồng. Sự tăng trưởng này được thúc đẩy trực tiếp bởi mức giá bán bình quân các mặt hàng chủ lực duy trì ở mức cao và hiệu quả từ hoạt động đầu tư tài chính. Khối doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) cũng đóng góp nhiều điểm sáng. Công ty DAP - Vinachem (DDV) đạt mức lãi sau thuế 634 tỷ đồng trong năm 2025, gấp 3,8 lần năm trước và thiết lập mức kỷ lục trong 15 năm hoạt động nhờ giá bán bình quân tăng 25%. Các đơn vị khác như VAF và NFC cũng có lợi nhuận lũy kế cả năm tăng trưởng ấn tượng, lần lượt gấp 2,7 lần và 3,2 lần.
Đối với nhóm hóa chất, dù ghi nhận áp lực chi phí nguyên vật liệu đầu vào tăng cao trong quý cuối năm, các doanh nghiệp đầu ngành vẫn duy trì được nền tảng an toàn. Hóa chất Đức Giang (DGC) báo lãi ròng lũy kế cả năm đạt hơn 3.000 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng dương so với năm trước. Phân bón Bình Điền (BFC) với các chính sách bán hàng linh hoạt đã nâng cao sản lượng tiêu thụ cả năm thêm 8,4%, giữ vững mức lợi nhuận 310 tỷ đồng. Những nhịp điều chỉnh chi phí ngắn hạn trong quý 4 mang tính chất tích lũy, giúp các doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn cho các kế hoạch sản xuất kinh doanh sắp tới.
Sức bật từ nhu cầu tiêu thụ nội địa và chu kỳ giá mới năm 2026
Bước sang năm 2026, các doanh nghiệp phân bón và hóa chất đang đứng trước nhiều cơ hội lớn để cải thiện biên lợi nhuận. Động lực đầu tiên xuất phát từ thị trường quốc tế khi nguồn cung ure toàn cầu chịu ảnh hưởng từ chính sách hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc. Sự khan hiếm nguồn cung trên diện rộng tạo lợi thế cạnh tranh lớn cho các nhà sản xuất ure nội địa, kết hợp cùng dự báo giá khí đầu vào duy trì sự ổn định. Đối với thị trường châu Âu, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) chính thức có hiệu lực từ tháng 1/2026 sẽ thiết lập mặt bằng giá phân bón mới, mở ra cơ hội xuất khẩu giá trị cao cho các doanh nghiệp đáp ứng tốt tiêu chuẩn môi trường.
Ở bình diện trong nước, nhu cầu tiêu thụ phân bón đang nhận được lực đỡ rất lớn từ đà tăng giá của các mặt hàng nông sản chủ lực như cà phê và hạt điều tại khu vực Tây Nguyên. Theo số liệu dự báo của Công ty Chứng khoán MBS, tổng sản lượng tiêu thụ nội địa trải dài khắp 34 tỉnh thành trên cả nước trong năm 2026 dự kiến đạt 10,7 triệu tấn, tương đương mức tăng trưởng 2%. Sự ổn định của thị trường trong nước, năng lực kiểm soát chi phí ngày càng cao cùng các tín hiệu tích cực từ hoạt động xuất khẩu tạo cơ sở vững chắc để ngành phân bón - hóa chất duy trì đà tăng trưởng và mở rộng thị phần trong năm 2026.
Ngành phân bón trước bài toán xanh hóa và cạnh tranh
Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành hóa chất - phân bón, nhằm giảm phát thải, bảo đảm phát triển bền vững và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Theo ông, trong những năm qua, Việt Nam đã nhận thức ngày càng rõ vai trò của chuyển đổi xanh như một động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Quan điểm này đã được cụ thể hóa trong Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1658/QĐ-TTg. Chiến lược đặt nền tảng cho quá trình tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng bền vững và bao trùm, thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với các cam kết quốc tế. Trong tổng thể đó, ngành hóa chất - phân bón vừa là đối tượng chịu tác động trực tiếp, vừa là chủ thể quan trọng của tiến trình chuyển đổi.
Theo Phó Chủ tịch VCCI, để đạt được các mục tiêu đề ra, xanh hóa ngành hóa chất - phân bón cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Việc chuyển đổi không chỉ dừng lại ở cải tiến công nghệ sản xuất, mà còn liên quan đến thay đổi tư duy phát triển, cách tiếp cận thị trường và trách nhiệm môi trường trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Ông Hoàng Quang Phòng cho rằng, xanh hóa sản xuất hóa chất và phân bón thông qua sử dụng nguyên liệu tái tạo, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và áp dụng công nghệ hiện đại sẽ mang lại lợi ích tổng hợp cho nền kinh tế. Không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, quá trình này còn mở ra cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, tạo ra các sản phẩm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, lãnh đạo VCCI cũng thẳng thắn nhìn nhận, thực tiễn triển khai xanh hóa ngành hóa chất - phân bón thời gian qua đang đối mặt với nhiều khó khăn. Trong đó, nổi bật là việc thiếu khung pháp lý cụ thể cho sản xuất xanh, quy trình công nghệ chưa đồng bộ, chi phí chuyển đổi lớn, hệ thống tiêu chuẩn còn phân tán, nhận thức về sản xuất xanh chưa đồng đều, thậm chí tồn tại tình trạng hàng giả, hàng nhái làm suy giảm niềm tin thị trường.
Dù vậy, theo ông Hoàng Quang Phòng, phát triển bền vững trong ngành sản xuất phân bón là xu hướng không thể đảo ngược. Vấn đề đặt ra là doanh nghiệp cần chủ động nhận diện thách thức, coi đó là động lực để đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và tạo ra các sản phẩm thân thiện với môi trường, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.
Doanh nghiệp tiên phong xanh hóa: Từ công nghệ đến chuỗi giá trị
Ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho rằng, xanh hóa ngành phân bón là xu hướng tất yếu trong bối cảnh yêu cầu giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và ứng dụng công nghệ sạch ngày càng rõ nét.
Theo ông Ngọc, quá trình này tập trung vào một số trụ cột chính như giảm phát thải carbon, đổi mới công nghệ sản xuất, phát triển phân bón hữu cơ - vi sinh và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Trí Ngọc cũng chỉ ra rằng, thực tiễn triển khai chuyển đổi xanh trong ngành phân bón hiện nay vẫn gặp nhiều rào cản, đặc biệt là chi phí đầu tư lớn và sự thiếu đồng bộ của hành lang pháp lý. Không phải doanh nghiệp nào cũng đủ nguồn lực để đầu tư công nghệ mới trong thời gian ngắn, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Song, ở chiều ngược lại, quá trình xanh hóa cũng mở ra cơ hội rõ rệt để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận các thị trường nông nghiệp bền vững và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của đối tác quốc tế.
Để thúc đẩy chuyển đổi xanh hiệu quả, đại diện Hiệp hội Phân bón Việt Nam nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc hoàn thiện chính sách, xây dựng cơ chế ưu đãi phù hợp, đồng thời tăng cường đối thoại và hợp tác giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực được xem là yếu tố then chốt, giúp doanh nghiệp làm chủ công nghệ và triển khai xanh hóa một cách bền vững.
Theo ông, chuyển đổi xanh là chiến lược dài hạn, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò tiên phong, góp phần nâng tầm giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Thực tế cho thấy, một số doanh nghiệp trong ngành đã chủ động tham gia quá trình chuyển đổi này. Chia sẻ tại diễn đàn, ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cho biết, xanh hóa đã được doanh nghiệp xác định là chiến lược phát triển trọng tâm, triển khai đồng bộ từ khâu sản xuất đến sử dụng phân bón. Bình Điền tập trung áp dụng các công nghệ thân thiện với môi trường nhằm giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đầu vào trong canh tác.
Thời gian qua, doanh nghiệp đã tham gia nhiều chương trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong đó nổi bật có Chương trình sức khỏe đất và Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
Qua quá trình đồng hành triển khai các chương trình này, Bình Điền nhận thấy việc sử dụng phân bón hợp lý, đúng quy trình kỹ thuật có thể góp phần giảm đáng kể phát thải trong sản xuất nông nghiệp, không chỉ ở khâu sản xuất phân bón mà còn trong quá trình sử dụng trên đồng ruộng.
Từ thực tiễn đó, doanh nghiệp đã phát triển công nghệ NPK kết hợp vi sinh, sử dụng các chủng vi sinh bản địa để bao bọc hạt phân, qua đó giúp giảm khoảng 30% lượng phân bón sử dụng mà vẫn bảo đảm hiệu quả canh tác. Cùng với giải pháp công nghệ, Bình Điền cũng đẩy mạnh xanh hóa trong lĩnh vực năng lượng, thông qua các dự án năng lượng sinh khối và hệ thống điện mặt trời áp mái, từng bước thay thế nguồn năng lượng truyền thống trong sản xuất.
Không dừng lại ở đó, giai đoạn 2025 - 2030, Bình Điền định hướng tiếp tục đầu tư công nghệ mới, đẩy mạnh số hóa quản lý sản xuất, phát triển các dòng phân bón sinh học, hữu cơ, hữu cơ khoáng theo mô hình kinh tế tuần hoàn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp sạch phục vụ xuất khẩu. Theo doanh nghiệp, xanh hóa không phải là giải pháp ngắn hạn, mà là chiến lược đầu tư lâu dài vì lợi ích của nông nghiệp, cộng đồng và xã hội.
Từ góc nhìn tổng thể, có thể thấy xanh hóa ngành hóa chất - phân bón đang đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen. Áp lực từ chính sách, thị trường và các cam kết quốc tế là rất rõ ràng, song đây cũng là thời điểm để ngành tái cấu trúc, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển theo hướng bền vững hơn. Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách, hiệp hội làm cầu nối và doanh nghiệp chủ động tiên phong, xanh hóa sẽ không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn trở thành động lực giúp ngành hóa chất - phân bón Việt Nam khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị nông nghiệp xanh toàn cầu.
Nguồn: VITIC/doanhnhan.baophapluat/nongnghiepmoitruong