AsemconnectVietnam - Bất chấp bối cảnh thương mại toàn cầu đầy biến động và các rào cản ngày càng khắt khe từ những thị trường lớn, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vẫn đạt 11,3 tỷ USD. tăng 13% so với năm 2024.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (Vasep), mức kim ngạch xuất khẩu kỷ lục này đạt được trong bối cảnh thương mại toàn cầu đối mặt với nhiều bất ổn địa chính trị, xung đột khu vực và xu hướng bảo hộ gia tăng. Hoa Kỳ - thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam liên tục điều chỉnh chính sách thuế và tiêu chuẩn nhập khẩu. Đặc biệt, từ tháng 4/2025, Hoa Kỳ công bố chính sách thuế đối ứng mới áp dụng cho hơn 75 quốc gia, trong đó Việt Nam ban đầu bị đề xuất mức thuế lên tới 46%, sau đó được điều chỉnh xuống 20% từ tháng 8/2025.
Sự kết hợp của “thuế chồng thuế” gồm thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp đã khiến chi phí xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã linh hoạt điều chỉnh kế hoạch sản xuất, đẩy nhanh xuất khẩu sớm, đồng thời tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA và RCEP để mở rộng thị trường sang Nhật Bản, EU và khối châu Á – Thái Bình Dương.
Ba động lực chính giúp ngành thủy sản “bứt tốc” trong năm 2025 là nhu cầu dự trữ thực phẩm toàn cầu tăng cao, năng lực thích ứng nhanh của doanh nghiệp và việc khai thác tốt các ưu đãi thuế quan từ FTA. Đây cũng là minh chứng cho sự chuyển dịch từ tư duy “bán hàng sang thị trường truyền thống” sang chiến lược đa dạng hóa và phân tán rủi ro.
Một trong những thách thức lớn nhất năm 2025 là việc Hoa Kỳ từ chối công nhận tương đương đối với 12 nghề cá của Việt Nam theo Đạo luật Bảo vệ động vật có vú biển (MMPA), kéo theo lệnh cấm nhập khẩu từ 1/1/2026 đối với nhiều loài hải sản khai thác bằng các nghề này. Nếu không được tháo gỡ, lệnh cấm có thể ảnh hưởng tới hơn 500 triệu USD kim ngạch xuất khẩu mỗi năm.
Những thách thức đối với xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam năm 2026
Theo ý kiến của các chuyên gia, năm 2026 sẽ là một năm đầy thách thức và khó khăn cho hoạt động xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam, nhất là giai đoạn nửa đầu năm. Các chỉ dấu hiện nay cho thấy, kim ngạch xuất khẩu năm 2026 có thể chững lại và duy trì quanh mốc 11 tỷ USD.
VASEP cho rằng, bức tranh xuất khẩu thuỷ sản sẽ không mấy sáng sủa, khi doanh nghiệp đối mặt với áp lực đến từ vấn đề thuế, chi phí tuân thủ, rủi ro thuế chống bán phá giá, gây ảnh hưởng lớn đến triển vọng thị trường.
VASEP dự báo, kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành thuỷ sản năm 2026 có thể ở mức khoảng 11,6-11,8 tỷ USD hoặc tương đương năm 2025.
Các giải pháp duy trì tăng trưởng xuất khẩu thủy sản năm 2026
Nhiều chuyên gia cho rằng, trước những thách thức trong năm 2026, để giữ được mức tăng trưởng, ngành thuỷ sản cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: nâng cao khả năng đáp ứng các hàng rào kỹ thuật, đa dạng hoá thị trường và gia tăng các sản phẩm chế biến sâu.
Về mặt chính sách, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chính phủ đã phê duyệt nhiều chương trình, đề án lớn cho ngành thủy sản, mới đây là Chiến lược Phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với 11 đề án chương trình quốc gia về phát triển thuỷ sản đang phát huy tác dụng.
Các chính sách liên quan đến chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đã được áp dụng một cách đồng bộ. Quá trình triển khai kinh tế tuần hoàn trong ngành thuỷ sản cũng có nhiều bước tiến.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, mặc dù năm 2026 được đánh giá khó khăn nhưng với những giải pháp đã và đang được ngành thuỷ sản triển khai, sẽ góp phần vào mục tiêu chung của toàn ngành là phấn đấu duy trì đà tăng trưởng hướng tới mục tiêu xuất khẩu 14-16 tỷ USD trong năm 2030.
CK
Nguồn: VITIC/Vasep/Doanh nghiệp & Kinh doanh