Lợi ích của Ấn Độ đã bị tổn hại bởi FTA "một chiều" với ASEAN và một bộ phận lớn ngành công nghiệp trong nước muốn Ấn Độ rút khỏi hiệp định nếu các nỗ lực sửa đổi thất bại ở vòng thứ 10. Cuộc họp rà soát lần thứ 10 của Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN-Ấn Độ (AITIGA) dự kiến sẽ được tổ chức tại New Delhi vào giữa tháng tới. Thỏa thuận được ký bởi Bộ trưởng Thương mại lúc bấy giờ là ông Anand Sharma vào ngày 13 tháng 8 năm 2009.
FTA, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2010, đã tác động tiêu cực đến Ấn Độ, đặc biệt là do các điều khoản yếu kém về "quy tắc xuất xứ" dẫn đến việc hàng hóa Trung Quốc bị bán phá giá ồ ạt thông qua một số trong 10 nước ASEAN ---- Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
Một quan chức giấu tên cho biết: "Chính phủ Narendra Modi đã tỏ ra cứng rắn khi thâm hụt thương mại giữa Ấn Độ và ASEAN tăng vọt lên 43,57 tỷ USD trong giai đoạn 2022-2023, nghiêng về phía ASEAN, từ mức 5 tỷ USD trong giai đoạn 2010-2011". Theo yêu cầu của Ấn Độ, cuộc họp rà soát FTA đầu tiên đã diễn ra vào tháng 5 năm 2023.
Theo một nguồn tin khác, một số thành viên ASEAN đang cố tình kéo dài vấn đề này vì FTA đang mang lại lợi ích to lớn cho họ mà không có lợi cho Ấn Độ. “Thái độ này, nếu tiếp tục, có thể buộc Ấn Độ phải áp dụng lập trường cứng rắn”, trích dẫn các cuộc thảo luận kín và các cuộc họp đánh giá giữa ngành và chính phủ. FTA có điều khoản chấm dứt, quy định rằng Ấn Độ hoặc các quốc gia thành viên ASEAN có thể cùng nhau đưa ra thông báo bằng văn bản để chấm dứt. Sau khi nhận được thông báo, thỏa thuận sẽ được chấm dứt sau 12 tháng.
Thỏa thuận FTA đã mất cân bằng ngay từ đầu. Ví dụ, Singapore đề nghị xóa bỏ 100% thuế quan theo FTA ngay cả khi nước này là quốc gia có mức thuế bằng 0. “Do đó, Ấn Độ không nhận được thêm lợi ích nào từ Singapore theo thỏa thuận”, nguồn tin dấu tên nói.
“Mặc dù việc xóa bỏ thuế quan của Ấn Độ theo FTA bao gồm 74,2% dòng thuế miễn thuế từ khoảng 3% dòng thuế trước đó, mức trung bình của nhóm ASEAN là 76,4%, bao gồm cả 100% thuế quan đã được miễn của Singapore”, nguồn tin dấu tên nói. “Trong khi các nền kinh tế nhỏ hơn thực hiện xóa bỏ thuế quan nhiều hơn - ví dụ, Campuchia 85%, Brunei 81%, Lào 78% - thì lợi ích của Ấn Độ lại rất ít vì các nền kinh tế lớn đưa ra mức thuế thấp, chẳng hạn như 50,1% của Indonesia và 69,7% của Việt Nam”. Do những bất cân xứng này, các công ty Ấn Độ không thể tận dụng đầy đủ hiệp định thương mại và tình trạng vi phạm ROO (quy tắc xuất xứ) đang tràn lan. “Tỷ lệ sử dụng AITIGA của Ấn Độ chỉ đạt 30-40% nhưng Indonesia, Campuchia và Việt Nam đã tận dụng 65-70% FTA”.
Người phát ngôn của Bộ Thương mại Ấn Độ đã không trả lời các câu hỏi cụ thể về vấn đề này.
Một quan chức chính phủ làm việc tại một bộ kinh tế cho biết ASEAN có thể đẩy nhanh quá trình xem xét vì đã hơn hai năm trôi qua. “Cả hai bên đã nhất trí ủng hộ và đẩy nhanh việc xem xét lại AITIGA để làm cho hiệp định hiệu quả hơn, thân thiện hơn, đơn giản hơn và tạo thuận lợi cho thương mại cho doanh nghiệp, hướng tới việc đạt được một kết luận đáng kể vào năm 2025”.
Ấn Độ đã thẳng thắn về bản chất bất đối xứng của thỏa thuận 15 năm tuổi này tại nhiều diễn đàn khác nhau. Phát biểu tại Diễn đàn Toàn cầu Ấn Độ ở London vào ngày 19 tháng 6 năm 2025, Bộ trưởng Thương mại Liên bang Piyush Goyal đã chỉ trích chính phủ UPA khi đó vì đã ký các FTA với các nền kinh tế cạnh tranh như ASEAN, được gọi là nhóm B của Trung Quốc. Phản ứng vào ngày hôm sau, lãnh đạo Đảng Quốc đại Anand Sharma cho biết trong một bài đăng trên X: “Tuyên bố của Bộ trưởng Thương mại Liên bang Piyush Goyal coi thường các Hiệp định Thương mại Ấn Độ - ASEAN là không có cơ sở, thiếu sáng suốt và đáng tiếc.”
Ngành công nghiệp Ấn Độ hy vọng rằng các quốc gia ASEAN sẽ khắc phục những bất thường trong vòng đàm phán thứ 10 trước khi quá muộn. Ông Jasbir Singh, đồng chủ tịch Ủy ban Sản xuất Điện tử và Hàng gia dụng Ficci, cho biết: "Chúng ta phải xem ASEAN sẵn sàng đến mức nào để đạt được kết quả cân bằng. Bất kỳ cam kết song phương nào cũng không thể thiên vị một bên. Ấn Độ nên mạnh mẽ thúc đẩy việc xem xét và đàm phán lại toàn diện thỏa thuận, đồng thời đưa ra quyết định dựa trên đề xuất xem xét của ASEAN".
Đồng Chủ tịch Ủy ban Thép Ficci và Tổng Giám đốc điều hành Jindal Stainless Ltd, ông Tarun Khulbe, cho biết nhiều ngành đã bày tỏ lo ngại về vấn đề cơ cấu thuế quan đảo ngược phát sinh từ hiệp định thương mại Ấn Độ-ASEAN. "Vì vậy, trong khi tham gia đàm phán lại với các đối tác ASEAN, điều quan trọng là phải xem xét lại các dòng thuế quan để giải quyết những bất cập này và đảm bảo quyền tiếp cận thị trường công bằng hơn cho các sản phẩm của Ấn Độ. Ngoài ra, việc đảm bảo các nhà xuất khẩu ASEAN tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu của BIS (Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ) sẽ giúp bảo vệ các nhà sản xuất và người tiêu dùng trong nước khỏi hàng nhập khẩu kém chất lượng", ông Tarun Khulbe nói.
Ông Deepak C Mehta, Chủ tịch Ủy ban Hóa chất Quốc gia Ficci và Giám đốc Điều hành của Công ty TNHH Thép Không gỉ Jindal, cho biết ngành công nghiệp trong nước đang chứng kiến "làn sóng hàng nhập khẩu miễn thuế" đang làm nản lòng các nhà sản xuất trong nước đầu tư. "Do đó, điều quan trọng là phải đảm bảo rằng các FTA có thời hạn hiệu lực từ 5 đến 6 năm", ông Tarun Khulbe nói. Cũng có những trường hợp một số nước ASEAN áp đặt các rào cản phi thuế quan để cấm nhập khẩu từ Ấn Độ, trong khi các mặt hàng tương tự lại được xuất khẩu tự do sang Ấn Độ và cho đến nay chúng tôi vẫn chưa thể giải quyết được sự bất cân xứng này. Những nỗ lực của Ấn Độ trong việc thực hiện rà soát FTA cho đến nay vẫn chưa thành công”.

Nguồn: Vitic/ www.hindustantimes.com